Cristallo   -   Monte Cristallo  〈3221m〉
Cristallo to duży i różnorodny masyw, o budowie charakterystycznej dla tego rejonu Dolomitów z ciekawymi szlakami i ferratami, na których jednak w szczycie sezonu można trafić na duże kolejki.
 

Cristallo to jeden z najczęściej odwiedzanych masywów w Dolomitach, wszak u jego stóp znajduje się Cortina d’Ampezzo 〈miniaturka na samej górze〉. Ten wspaniały postrzępiony skalny pióropusz, który nawet latem jest często pokryty cienką warstwą śniegu, dodaje uroku temu olimpijskiemu miastu i góruje nad wspaniałą doliną otoczoną dookoła szczytami wprost niezwykłymi.


polecam w serwisie


Jako uzupełnienie opisu polecam specjalnie przygotowaną galerię Cristallo na panoramach. Na zdjęciach można zobaczyć jak prezentuje się Cristallo z różnych miejsc.

Polecam również opis ferraty Ivano Dibona 〈 tutaj 〉, która prowadzi główną granią Cristallo. Znajduje się tam informacja o schronisku G. Lorenzi, a jest to miejsce odwiedzane przez wszystkich turystów, nie tylko miłośników ferrat. Dobrym uzupełnieniem opisów jest również mapka masywu, a odnośnik znajduje się na samym dole.

Cztery pory roku w Dolomitach, to najstarsza galeria zdjęć i pocztówki z domowego albumu. Właśnie w trzeciej kolumnie jest Cristallo i porównać jak zmienia się w zależności od pory roku.

Nowością w serwisie jest kolejna ferrata, która prowadzi jedną z najładniejszych tras, czyli Via ferratą Marino Bianchi wielką granią przez Cristallo.


Cristallo


Na każdego turystę przebywającego w Cortinie, Cristallo działa jak magnes. To, dlatego że jego wspaniałą południową stronę oraz postrzępione i urwiste filary, widać dosłownie z każdego zakątka w mieście 〈poniżej〉.

 

Na południe od głównego masywu, wznosi się niższy mały skalny grzbiet o nazwie Pomagagnon. Widać go właśnie przed Cristallo, z lewej strony. Jest on szczególnie dobrze widoczny na mapce. Ta samotna i ładna grań, nie należy do masywu, ale ponieważ znajdują się tam dwie ferraty, prezentuję ją właśnie tutaj. Ale proszę popatrzeć na panoramę, czyż nie dodaje ona uroku Cristallo.


trzy wierzchołki


Patrząc na Cristallo, czy to z daleka, czy z bliska, nie ma problemu z odpowiedzią na pytanie, który wierzchołek jest najwyższy? Jak widać na zdjęciu 〈poniżej〉 Monte Cristallo 〈3221m〉, wyraźnie góruje nad całą granią. Nieopodal jego, z lewej strony znajduje się nieco niższy, strzelisty Cima di Mezzo 〈3154m〉. Jeszcze bardziej w lewo mamy wielki żleb pod wielką przełęczą. To Forcella Stounies 〈2932m〉, na której znajduje się Rifugio G. Lorenzi. Po lewej stronie przełęczy znajduje się najniższy, czyli Cristallino d’Ampezzo 〈3008m〉, przez który prowadzi ferrata Ivano Dibona. Uwaga: po wskazaniu myszką na zdjęciu, ukażą się napisy z nazwami.

 

Widoczny na tej małej panoramie, zachód słońca nad Cristallo to pierwsze zdjęcie, po którym nad masywem rozpoczął się wspaniały taniec wieczornych mgieł. Polecam kilka wybranych zdjęć w galerii okolice Cortiny.

Z widocznych trzech wierzchołków Cristallo, tylko główny wierzchołek Monte Cristallo jest dla turystów niedostępny. Natomiast na dwa niższe poprowadzono ferraty.


grań Pomagagnon


Jak widać na załączonej mapce oraz prezentowanych zdjęciach, przed Cristallo znajduje się długa postrzępiona grań nazwana Pomagagnon, którą od Cristallo oddziela długa dolina Val Grande.

Pomagagnon 〈poniżej〉 tworzy jakby skalą barierę, przez który prowadzą dwa szlaki w stronę Cristallo. Są to szlaki nr-202 i 204, którymi turyści raczej nie chodzą, gdyż prowadzą przez niezbyt przyjemne i strome żleby. Za to muszą nimi chodzić miłośnicy ferrat.

Pierwsza Ferrata Albino Michielli prowadzi widocznym na zdjęciu lewym filarem na pierwszy widoczny wierzchołek Pomagagnonu. Zejście z ferraty prowadzi wielkim i bardzo nieprzyjemnym żlebem. Natomiast druga Ferrata Forcella Zumeles zaczyna się właśnie w pobliżu tego żlebu i trawersuje w prawo przez cały Pomagagnom, do widocznej małej przełączki na jego prawej stronie, od której grań jest już prawie pozioma.

Pod samym Pomagagnonem znajduje się ośrodek sportowy Fiames wraz z kempingiem Olimpia. Żeby tutaj dojechać należy kierować się w centrum Cortiny na drogę prowadzącą do Dobbiaco, nie na Misurinę i Auronzo. W rejon grani, można również dojść ładną passeggiatą, która prowadzi przez całą Cortinę, z południa, aż na północ.

 

masyw od północy


Cristallo od północy to miejsce gdzie dociera wyjątkowo mało turystów. A miejsce to jest warte tego by je poznać bardziej dokładnie. Jest nawet tutaj jedna ferrata, ale nie cieszy się takim powodzeniem jak te na grani głównej. To ciekawe, ale jak zauważyłem to więcej turystów można spotkać w tym pustym i cichym miejscu zimą niż latem.

Na północ od masywu Cristallo znajduje się małe, ale bardzo ładne jezioro, to Lago di Landro 〈poniżej〉. W okolicach tego jeziora są bardzo ładne ścieżki spacerowe.

Natomiast, w pobliżu samego Cristallo od północnej strony nie ma żadnego szlaku. Jedyny szlak nr-222 prowadzi samym wschodnim skrajem masywu.

 

Dlatego polecam wszystkim, ten rejon w zimie. W okolicach Lago di Landro zimą znajdują się wspaniałe trasy narciarstwa biegowego. Od Cortiny d’Ampezzo aż do samego Dobbiaco prowadzi bardzo ładna trasa, na której często organizowane są zawody i maratony narciarskie. Natomiast latem jest to bardzo ładna trasa rowerowa.


jak zwiedzać?


Większość turystów, która odwiedza masyw Cristallo przyjeżdża tutaj kolejką linową. Masyw ten nie jest wyjątkiem i tak jak w wielu innych poprowadzono tutaj dwie kolejki linowe oraz małe wyciągi narciarskie.

Szczególne zainteresowanie wzbudza kolejka prowadząca do Rifugio Lorenzi 〈2932m〉, na przełęcz w głównej grani Cristallo. Ponieważ nie ma dobrego szlaku do tego schroniska, większość osób jedzie tutaj kolejką w obie strony. Jest, co prawda ścieżka, ale prowadzi ona bardzo stromym, mocno wypłukanym żlebem i jest po prostu dość niebezpieczna. Korzystają z niej wyłącznie Ci, którzy docierają w to miejsce po godzinie 17 z minutami, gdyż z reguły o tej porze rusza ostatni zjazd na dół.

Na zdjęciu 〈poniżej〉 widok Cristallo od południowego-wschodu oraz kompleks kolejek linowych w Rio Gere. Więcej o tym miejscu można przeczytać w Vademecum na stronie o kolejkach linowych.

Jeżeli ktoś decyduje się poświęcić cały dzień na wycieczkę w rejon masywu Cristallo, to radzę nie korzystać z pierwszego wyciągu, tylko iść ten etap na piechotę. Od kolejki linowej prowadzi, bowiem szlak turystyczny, który częściowo przebiega ścieżkami, a częściowo szeroką nartostradą. Zatem każdy tamtędy chodzi jak mu się podoba.

 

Natomiast miłośnikom górskich wędrówek i dzikiej przyrody polecam inną trasę, która zaczyna się dokładnie z drugiej, północno-zachodniej strony. W tym celu należy z Cortiny wyjechać drogą w stronę na Dobbiaco. Zatrzymujemy się przy małej starej gospodzie, w miejscu oznaczonym na mapie, jako Ospitale. Polecam małą mapkę, jaka jest w serwisie. Potem ruszamy na szlak nr-203. Mijamy pierwszą dolinę Grande, by drugą, Padeon dojść aż do Rifugia Son Forcia, przy dolnej stacji kolejki linowej w żlebie.

Kolejką jedziemy na górę do schroniska Lorenzi, z którego możemy zobaczyć po obu stronach grani miłośników ferrat. To bardzo dobre miejsce na przyjrzenie się z bliska jak to wygląda. Obie ferraty zaczynają się dosłownie kilka metrów od tarasu, zatem można podejść aż do miejsca startu i pierwszych metrów liny poręczowej.

Na koniec opisu, tego naprawdę ciekawego masywu, jakim jest Cristallo, polecam jeszcze jedną, tym razem małą panoramę 〈poniżej〉. Tak prezentuje się właśnie Cristallo z rejonu łąki pod Tofaną.


ferraty w masywie głównym


1)  Sentiero Ferrato Ivano Dibona - Cristallino d’Ampezzo 〈3008m〉 - ferrata jest 〈 tutaj 〉 szczegółowo opisana w serwisie, jako jedna z ferrat polecanych na początek.

2)  Via ferrata Marino Bianchi - prowadzi na szczyt Cristallo di Mezzo 〈3154m〉 - ferrata jest szczegółowo opisana 〈 tutaj 〉.

3)  Via ferrata Rene de Pol - prowadzi na szczyt Punta Ovest del Forame 〈2385m〉.

Na wstępie krótka uwaga na temat ferraty Rene de Pol:

Każdy z prezentowanych przewodników inaczej opisuje drogę powrotną z tej ferraty. Żadna z tych dróg nie prowadzi szlakiem, który byłby oznakowany. Dlatego należy o tym pamiętać, by w odpowiednim czasie zawrócić na odpowiednią ścieżkę. Dlatego w opisie są dwa warianty powrotu.

Via ferrata Rene de Pol - to średniej trudności ferrata, która prowadzi w północnym rejonie masywu Cristallo. Rejon ten jest mało uczęszczany przez turystów. Najdogodniej na ferratę wybrać się z osady Ospitale, położonej na drodze nr-51 łączącej Cortinę z Dobiaco. Tam przechodzimy na szlak nr-208, który biegnie kilka metrów obok drogi. Szlakiem idziemy na północ około 1km. W miejscu oznakowanym strzałką skręcamy. Po około 45min dochodzimy pod ścianę szczytu Forame de Inze 〈2385m〉. Wejście na szczyt zajmuje około 1h 30min. Następnie ferrata zamienia się w wysokogórski szlak. Szlakiem tym, po 45min dochodzimy na drugi wierzchołek grani Forame de Fora 〈2413m〉. Ze szczytu krótkie 15min zejście na przełęcz Forcella Verde 〈2380m〉, wyposażone w sztuczne ułatwienia.

Dwa warianty powrotu:

Wariant I: ścieżka na wschód, następnie na północ do doliny Val Pra del Vecia, którą dochodzimy do osady Cimabanche. Co prawda jesteśmy na drodze nr-51, z której startowaliśmy, ale jeżeli byliśmy autem to przed nami prawie 4km drogi powrotnej. Wariant ten chyba był kierowany do osób, które jadą tam autobusem i tak samo wracają.

Wariant II: z przełęczy idziemy ścieżką na zachód w stronę doliny Val Felizon, którą trafimy tam skąd wyszliśmy. Wariant ten jest bardziej dogodny, a na wycieczkę należy zarezerwować około 6 godzin.


ferraty na grani Pomagagnon


4)  Ferrata Albino Michielli potocznie nazywana 〈〈 Strobel 〉〉 - prowadzi na szczyt Punta Fiames 〈2240m〉 na grani Pomagagnon. Jest to terrata trudna technicznie, uciążliwa fizycznie, z bardzo nieprzyjemnym zejściem ogromnym żlebem 〈tutaj przydadzą się kijki teleskopowe〉, dobrze widocznym z daleka. Ferrata znajduje się nad ośrodkiem sportowym Fiames na północnym skraju Cortiny. W rejon ferraty można dojść z centrum Cortiny ścieżką spacerową tzw. passeggiata.

Z Fiames lub passeggiaty idziemy oznakowaną ścieżką w stronę ściany Pamagagnonu. Podejście nie należy do przyjemnych. Szlak jest zniszczony, miejscami właściwie go nie ma wcale. Pod koniec kluczymy wśród kosówek. Ale w końcu po około 1h będziemy u podstawy szczytu. Ferrata prowadzi prawie 500m ścianą, miejscami w bardzo dużej ekspozycji. Z początku ferrata trochę kluczy, a następnie pnie się ostro w górę. Jedynym mankamentem są kosówki przerastające ścianę w wielu miejscach. Przejście tej ściany to 2h wspinaczki i dobra lekcja na przyszłość. Za plecami mamy, bowiem Tofane. Za szczytu Fiames, dobry widok na pobliski szczyt Col Rosa, na który prowadzi ferrata Ettore Bovero. Ze szczytu zaczynamy zejście, najpierw 20min na przełęcz Pomagagnon. Tutaj zaczyna się wielki żleb, którym każdy schodzi na własny sposób. Zejście z przełęczy i powrót na Fiames to około 1h 45min. W miejscu gdzie kończy się żleb, można się zatrzymać i zastanowić. Jeżeli mamy jeszcze czas i siły na dalszą wspinaczkę, to dobrze - bo jesteśmy dosłownie parę kroków od następnej ferraty.


5)  Ferrata Forcella Zumeles prowadzi na przełęcz Forcella Zumeles 〈2072m〉, którędy biegnie jedna z dróg od południa w stronę Cristallo. Jest to ferrata średniej trudności, która trawersuje długi grzbiet Pomagagnonu. Większość trasy to ukośna półka dobrze widoczna z daleka. Przed samą przełęczą trochę trudniej, ale tutaj są sztuczne ułatwienia. Czas przejścia tej ferraty 2h. Dojście do tego miejsca z Fiames to około 2h 15min. Natomiast powrót prowadzi szlakiem nr-204. Uwaga schodzimy do centrum Cortiny, więc jeżeli wyprawę zaczynaliśmy od Fiames to musimy niestety tam wrócić. W przypadku tych dwóch ferrat, jak zwykle należy policzyć czas i zaplanować trasę według własnych możliwości. Przechodząc obie ferraty łącznie oszczędzamy dużo na podejściach i zejściach.


podsumowanie


◊  Na stronie Dolomity lub 〈 tutaj 〉 - znajduje się duża mapa, na której można sprawdzić lokalizację wszystkich masywów opisanych w serwisie krajoznawczym.

◊  W Vademecum na stronie z mapkami oraz 〈 tutaj 〉 znajduje się mapka masywu Cristallo, którą polecam przy planowaniu wycieczek.

◊  Masyw Cristallo jest na mapie: Tabacco nr-03.

© wdolomitach.pl
strona główna Monte Cristallo - 3221m Cima di Mezzo - 3154m Cristallino d'Ampezzo - 3008m