Lessini   -   Cima Carega  〈2259m〉
Każdy z masywów opisanych w serwisie jest niezwykły, ale to w Lessini mamy okazję zobaczyć coś, czego nigdzie indziej w Dolomitach nie spotkamy.
 

Jakże inaczej niż niezwykłe określić miejsce, gdzie na jednym skraju są wspaniałe, lśniące w południowym słońcu ściany wspinaczkowe oraz piękne strzeliste granie, jakimi poprowadzono ferraty, a na drugim krańcu znajduje się jeden z większych obszarów uprawy winorośli, z których pochodzą znane od dawna wina produkowane w regionie Veneto.

Dość rozległe Lessini wraz z malutkim Pasubio stanowią obszar określany, jako Piccole Dolomiti. Te „Małe Dolomity” obszarowo nie są wcale takie małe. Typowo górski charakter ma północna część Lessini oraz Pasubio, natomiast bardzo duże rejony wysunięte na południe, sięgają swoimi rozległymi wzgórzami aż pod Weronę.

Jeżeli na wycieczkę w Dolomity wyruszymy od południowego-zachodu, od strony jeziora Garda, to towarzyszyć nam będą przez długi czas piękne winnice, na których zauważymy tabliczki z nazwami uprawianych winorośli, z których później produkuje się charakterystyczne w regionie gatunki wina.


polecam w serwisie


Po tym może trochę za długim wstępie, ale jakże inaczej ominąć tak wdzięczny temat, polecam małą galerię panoram 〈obok〉. Jak widać nie jest ona duża, ale myślę, że jednak przekona niektórych do wyprawy na ściany, ferraty, czy szlaki turystyczne w Lessini.

W przygotowaniu jest również opis wycieczki Małe Dolomity jesienią, która prowadzi z przełęczy Pian delle Fugazze do schroniska Campogrosso i prezentuje piękne jesienne panoramy Lessini.


Lessini


Opis masywu Lessini rozpoczynam od północnego skraju i przełęczy Pian delle Fugazze. Tak się złożyło, że od tego miejsca ruszyliśmy na pierwsze wycieczki w Małych Dolomitach i właśnie to miejsce proponuję poznać w pierwszej kolejności.

Polecam opis tej przełęczy nie tylko ze względu na kilka ciekawych miejsc, które tam są zaprezentowane, ale również ze względu na informacje związane z przejezdnością dróg w tym regionie.


Monte Cornetto


Na południe od Passo Pian delle Fugazze znajduje się malutka grupa górska, jaką tworzy wierzchołek Monte Cornetto 〈1899m〉 z przyległymi graniami. Szczyt ten najładniej prezentuje się od północy ze szlaków Pasubio 〈obok〉, a na panoramie jest w wiosennych kolorach, jeszcze z resztkami śniegu w podszytowych żlebach.

W zasadzie to Monte Cornetto nie zalicza się jeszcze do Lessini, bo oddziela go od samego masywu kolejna niska i rozległa przełęcz, jaką jest Campogrosso. Ale ponieważ Monte Cornetto tym bardziej nie można zaliczyć do Pasubio, to przedstawię to małe i ciekawe miejsce wraz z opisem Lessini.

Na wycieczkę w Lessini proponuję wyruszyć jesienią, gdyż to wtedy te niskie i mocno zalesione, ale miejscami wyjątkowo skaliste szczyty wyglądają przepięknie.

Oczywiście, czy to z południa od Passo Pian delle Fugazze, czy też od północy, zawsze nad nami góruje najwyższy wierzchołek Monte Cornetto. Tym razem, w przeciwieństwie do wiosennej panoramy 〈nieco wyżej〉, na zdjęciu 〈powyżej〉 szczyt jest widoczny od północy.

 

Liczba dostępnych tutaj szlaków turystycznych jest duża, część prowadzi typowymi turystycznymi łatwo dostępnymi ścieżkami, jakim jest szlak nr-45, z którego widać widoczną panoramę 〈obok〉.

Są tutaj również trasy zaliczane do Sentiero per escursionisti esperti1, których przejście może być o wiele bardziej pasjonujące, niż nie jednej dolomitowej ferraty. W pierwszej kolejności polecam szlak nr-150 prowadzący na wierzchołek Monte Cornetto, który oznaczony jest specjalnymi tabliczkami „EE” informującymi każdego o tym, że jest to właśnie „perć dla ekspertów”.

Południowo-wschodnim zwieńczeniem Monte Cornetto jest piękny strzelisty wierzchołek Sengio di Sisilla 〈1621m〉 〈obok〉.

Stroma, wystawiona na południowe słońce ściana tego szczytu jest znana od bardzo dawna, gdyż historia sięga tutaj czasów I Wojny Światowej.

 

Do tego, kiedyś niedostępnego wierzchołka 〈obok〉, które dawno temu, tak jak biegnącej w pobliżu granicy strzegli żołnierze, dziś prowadzi bardzo ciekawa ścieżka turystyczna. A ponieważ, prawie pod samym szczytem znajduje się schronisko Campogrosso, do którego można dojechać samochodem, to z oczywistych powodów jest to rejon bardzo popularnych i całorocznych wycieczek.

Na widocznym zdjęciu, w dużym powiększeniu widać postać Madonny di Sisilla, która znajduje się samym wierzchołku. O genezie powstania tej figury, jej historii oraz szacunku, jakim jest darzona można przeczytać nie tylko w książkach, ale również na pamiątkowych tablicach.


Passo Campogrosso


Passo Campogrosso 〈1464m〉 to bardzo rozległa przełęcz, która rozdziela Monte Cornetto na północy od położonej na południu kolejnej górskiej grupy, jaką tworzy Carega. Dalej na południe znajduje się potężny obszar zwany Monti Lessini, zakończony zboczami winnic rozciągniętych aż do Werony.

Schronisko na przełęczy Campogrosso, ma oczywiście taką samą nazwę jak przełęcz, na której się znajduje. A ciekawostką jest również to, że na miejscu jest wyjątkowo ciekawa ekspozycja księgarska, zatem można tutaj przyjechać prawie w ciemno i na miejscu kupić mapę lub przewodnik.

To oczywiście jedno z niewielu dolomitowych schronisk czynnych cały rok, ale przecież tutaj jesteśmy w Małych Dolomitach. A zainteresowanych wycieczką w Małe Dolomity po wszystkie szczegóły odsyłam do poniższej strony w Internecie.


Rifugio Campogrosso


jak zwiedzać?


Na początek polecam dwa warianty, uzależnione od tego na jak długo tutaj przyjeżdżamy. Jeżeli jedziemy tylko przejazdem i chcemy zatrzymać się na krótki jedno-dwu dniowy rekonesans, to polecam zacząć od Passo Pian delle Fugazze. Po pierwsze, na tą przełęcz łatwiej i szybciej dojedziemy. Z przełęczy mamy również okazję dość szybko ruszyć na szlaki w kierunku Monte Cornetto.

Jeżeli natomiast chcemy trochę dłużej pochodzić po szlakach, przejść kilka ferrat i zobaczyć na szczycie figurę Madonny di Sisilla, to oczywiście polecam schronisko Campogrosso, które może służyć za bazę wypadową nie tylko na Monte Cornetto ale również w rejon grupy Carega i całego Lessini.

 

Jak widać na kolejnym zdjęciu 〈obok〉 jest jeszcze jeden powód by tutaj przyjechać. Na pięknej stromej ścianie Sengio di Sisilla niemal u stóp Madonny, poprowadzono szereg dróg wspinaczkowych o różnym stopniu trudności.

Nie są to, co prawda drogi ekstremalnie trudne, ale i takie są i to o stopniu VII- 〈VI e A1〉 poprowadzone dość blisko, bo znajdują się na skalistych turniach szczytu Carega.


Gruppo della Carega


Monte Cornetto jest bardzo ładne i turystycznie ciekawe, ale jest to dość mały szczyt z przyległymi strzelistymi graniami. Znajdująca się bardziej na południu rozległa Grupa Carega 〈poniżej〉 to najciekawsza turystycznie część Lessini.

Na widocznej małej panoramie 〈poniżej〉 widać całą Grupę Carega, dokładnie od północy. Najwyższym szczytem jest Cima Carega 〈2259m〉 znajdująca się prawie na środku i dobrze widoczna na dużych panoramach, jakie znajdują się w galerii na samym początku strony.

Polecam szczególnej uwadze szczyty na lewym 〈wschodnim〉 skraju panoramy. Tam w rejonie przełęczy Campogrosso znajduje się wierzchołek Monte Obante 〈2072m〉 z piękną strzępiastą granią, przez którą poprowadzono najpiękniejszą ferratę w Lessini, jaką jest Sentiero attrezzato Vaio Scuro.

W Lessini są jeszcze trzy inne ferraty, niestety każda z nich znajduje się w innej części masywu. By je poznać trzeba pokonać dość znaczne odległości, jakie są pomiędzy nimi. Ale ponieważ w rejonie każdej z tych ferrat jest schronisko, to można w czasie jednej wyprawy, poznać całe Lessini i przejść wszystkie ferraty. To idealna propozycja na wczesną jesień, kiedy wysokie dolomitowe szczyty w najwyższych masywach już są niedostępne.

 

ferraty


W masywie Lessini są cztery ferraty, tak jak większość dróg w tym rejonie różnie nazywanych na mapach i przewodnikach. W serwisie postanowiłem przyjąć za prawidłowe nazwy z czasopisma Meridiani Montagne, którego nr-47 „Piccole Dolomiti” prezentuje bardzo ciekawą i tematycznie różnorodną monografię Małych Dolomitów.

Lokalizacja ferrat w Lessini jest dość specyficzna, gdyż każda z ferrat znajduje się w rejonie co najmniej jednego schroniska. Oczywiście najciekawszym rozwiązaniem będzie rozłożenie tak wyprawy, by ferratami wędrować od jednego schroniska do drugiego. W ten sposób można w czasie czterech, pięciu dni przejść wszyskie ferraty w Lessini i poznać najciekawsze turystycznie i krajobrazowo miejsca w całym masywie.

Ponieważ taką wyprawę proponuję rozpocząć od przełęczy Campogrosso, wszystkie ferraty przedstawione poniżej, radzę przejść właśnie w takiej kolejności, jak są opisane, zaczynając od najpiękniejszej czyli Vaio Scuro.


Sentiero attrezzato del Vaio Scuro


Sentiero attrezzato Vaio Scuro to najładniejsza ferrata w całych Małych Dolomitach. Sama ferrata jest dość krótka i prowadzi stromą skalną grzędą opadającą ze szczytu na południowo-wschodnią stronę.

Po przejściu ferraty dalsza trasa prowadzi trasą oznaczoną G08, nazwaną Sentiero Alto. Ta „Wysoka Perć” prowadzi od miejsca oznaczonego na mapie jako Sella d. Rotolon 〈1523m〉 aż na główny wierzchołek Monte Obante.

Całość, czyli ferrata Vaio Scuro oraz Sentiero Alto, tworzy piękną trasę zaczynającą się stromą wspinaczką, a kończy niezwykle ciekawym trawersem przez skalną grzędę. Jeżeli planujemy na tą wyprawę tylko jeden dzień i koniecznie chcemy po przejściu ferraty zejść na dół, to radzę z wierzchołka Anello del Fumante wrócić na południowy-wschód, szlakiem nr-105 przez wierzchołek Punta Lovaraste 〈1942m〉.


charakterystyka ferraty:

◊  klasyfikacja:
   - cztero-stopniowa:
               ferrata średnio trudna,
     〈szczegółowe opisy stopni trudności są na stronie z klasyfikacją〉,

◊  specyfika - ferrata szczytowa;

◊  najwyższy - szczyt na trasie, to Anello del Fumante2 〈1983m〉;

◊  lokalizacja - postrzępiona grań i skalna grzęda po wschodniej stronie szczytu M. Obante 〈2072m〉,

◊  start na ferratę - schroniska w rejonie przełęczy Campogrosso 〈1464m〉,

◊  koniec ferraty - Rifugio Scalorbi 〈1767m〉,

◊  czas przejścia - 6-8h, uzależniony od wariantu podejścia oraz wyboru drogi powrotnej.


warianty dojścia do ferraty;

◊  Niektóre przewodniki polecają wyruszyć na ferratę ze schroniska C. Batisti, lecz wariant taki polecam wyłącznie tym, którzy wędrują przez cały masyw Lessini i wcześniej byli na południu, na ferracie Gramolon. Czas przejścia ferraty w tym wariancie zajmuje 7-8h.

◊  Ponieważ jest to najpiękniejsza ferrata w Lessini proponuję rozpocząć jednak wyprawę w tą okolicę, od Passo Campogrosso i z tej przełęczy wyruszyć na ferratę Vaio Scuro.


2 - wierzchołek ten na wielu mapach nazywany jest Cima Centrale, lub Il Fumante.


Via ferrata Angelo Viali - Ezio Ferrari


Ferrata bardzo często nazywana jest Ferratą al Gramolon, od nazwy szczytu na który prowadzi. Po przejściu trasy i zdobyciu wierzchołka M. Gramolon 〈1814m〉 można szlakiem zejść do schroniska Bertagnoli, znajdującego się na południu pod samym szczytem.

Można również ruszyć na północny-wschód do schroniska Battisti, by później przejść trasę Vaio Scuro. Natomiast, jeżeli już byliśmy na ferracie Vaio Scuro, możemy obrać inny kierunek. Czyli idziemy na północny-zachód w stronę przełęczy Pertica 〈1522m〉, a po drodze mamy aż trzy schroniska do wyboru. Oczywiście celem takiej trasy jest kolejna, trzecia ferrata w Lesini, przedstawiona nieco niżej.


charakterystyka ferraty:

◊  klasyfikacja:
   - cztero-stopniowa:
               ferrata średnio trudna,
     〈szczegółowe opisy stopni trudności są na stronie z klasyfikacją〉,

◊  specyfika - typowa ferrata szczytowa, prowadzi małym żebrem opadającym spod samego szczytu,

◊  lokalizacja - południowo-wschodni skraj masywu Lessinsi,

◊  start na ferratę - Rifugio B. Bertagnoli 〈1225m〉, schronisko wysunięte najbardziej na południe,

◊  koniec ferraty - na wierzchołku M. Gramolon,

◊  na ferracie - jest jedno miejsce do rezygnacji i zejścia z trasy, to szlak nr-202, przecinający trasę,

◊  czas przejścia - 4-5h, jeżeli ruszamy i wracamy do schroniska Bertagnoli.


warianty dojścia do ferraty;

◊  W przypadku tej ferraty, nie ma specjalnego wyboru, znajduje się ona tak daleko na południu od centralnej, najwyższej części Lessini, że by ją przejść, wypada dzień wcześniej dojść do schroniska Bertagnoli. Wtedy następnego dnia, po przejściu ferraty, możemy już wracać na północ w stronę pozostałych turystycznych atrakcji.


Jako ciekawostkę podam krótki cytat z przewodnikowego opisu: „tutto l’anno” - czyli jest to jedyna ferrata w Dolomitach, dostępna dla turystów przez cały rok. Oczywiście pod warunkiem sprzyjających warunków pogodowych.


Ferrata Giancarlo Biasin


To typowa bardzo krótka ferrata, turystycznie zlokalizowana prawie przy samym schronisku. Sam odcinek ubezpieczonego przejścia stanowi 100m stromej ściany, niestety po pokonaniu, którego nie ma specjalnie gdzie iść i wypada raczej wrócić dwoma prostymi ścieżkami przecinającymi całe zbocze z powrotem do schroniska. No chyba, że pójdziemy dalej na północ, w stronę szczytu Cima Carega, by tam przejść ostatnią ferratę w Lessini, jaką jest Campalani.


charakterystyka ferraty:

◊  klasyfikacja:
   - cztero-stopniowa:
               ferrata średnio trudna,
     〈szczegółowe opisy stopni trudności są na stronie z klasyfikacją〉,

◊  specyfika - bardzo krótka ferrata, typowy trening średnio trudnej wspinaczki;

◊  lokalizacja - środkowy rejon masywu Lessini,

◊  start na ferratę - Rifugio Passo Pertica 〈1522m〉,

◊  koniec ferraty - około 100m wyżej, na zboczu szczytu Cengia di Pertica 〈1743m〉,

◊  na ferracie - brak miejsc do rezygnacji i zejścia z trasy,

◊  czas przejścia - 2h wejście oraz 1h zejścia długimi zakosami w poprzek ściany.


warianty dojścia do ferraty;

◊  Ferrata Biasin, rzadko jest celem samodzielnych wycieczek, raczej jeżeli już to przechodzi się ją przy okazji wypraw na ferratę Vaio Scuro, kiedy nocujemy w schronisku Scalorbi. Wtedy drugiego dnia można szybko podejść do schroniska Pertica, przejść ferratę Biasin i ruszyć na północ w stronę najwyższego szczytu całego masywu Lessini, jakim jest Cima Carega.


Via Ferrata Carlo Campalani


To również dość krótka ferrata, której zaletą jest to, że znajduje się w pobliżu szczytu Cima Carega 〈2259m〉, najwyższego szczytu w całym masywie Lessini. Zaznaczam, w pobliżu, bo na sam wierzchołek można wejść prostym szlakiem bez żadnych trudności. Również prawie na szczycie, znajduje się schronisko M. Fraccaroli 〈2230m〉, do którego można podejść po przejściu ferraty, by przenocować zanim zakończymy wyprawę w ten ciekawy i dość różnorodny masyw górski.


charakterystyka ferraty:

◊  klasyfikacja:
   - cztero-stopniowa:
               ferrata średnio trudna,
     〈szczegółowe opisy stopni trudności są na stronie z klasyfikacją〉,

◊  specyfika - ferrata dobra do nauki średnio trudnej wspinaczki i treningu;

◊  lokalizacja - centralna i najwyższa część masywu Lessini,

◊  start na ferratę - rozległy płaskowyż na południowy wschód od szczytu, gdzie można dojść z wielu stron,

◊  koniec ferraty - w pobliżu wierzchołka Cima Carega,

◊  ferratę - można również przejść odwrotnie z tym, że wtedy w zasadzie cały czas schodzimy w dół,

◊  na ferracie - brak miejsc do rezygnacji i zejścia z trasy,

◊  czas przejścia - uzależniony od wariantu podejścia do miejsca startu oraz wyboru drogi powrotnej.


warianty dojścia do ferraty;

◊  Ferrata Campalani, tak samo jak poprzednia Biasin, nie jest celem wycieczek w ten rejon. Albo przechodzi się ją przy wyprawach na Cima Carega lub w czasie dwu-trzydniowych wypraw w Lessini, kiedy obchodzimy cały masyw, pokonując większość ubezpieczonych tutaj tras.


podsumowanie


Lessini to dość ciekawy, a przede wszystkim bardzo różnorodny rejon Dolomitów. A, że góry te są bardzo duże, to zawsze będzie coś bardziej znanego i wyższego do zobaczenia, niż Lessini na samym południowo-zachodnim skraju gór. Lessini, to raczej miejsce do zobaczenia - przy okazji.

W pobliżu znajduje się jezioro Garda, miejsce znane miłośnikom „deski z żaglem lub latawcem”. Zatem nic nie stoi na przeszkodzie by przy okazji zobaczyć również po raz pierwszy góry.

Też przy okazji wyjazdu do Włoch, można spróbować w wolnej chwili trochę pochodzić po górach, niezbyt wysokich, nie tak znanych i mniej zatłoczonych niż centralne rejony ze słynną Marmoladą.

◊  Mapa masywu Lessini jest w nr-47 tego czasopisma.

Słowniczek:

baita  - szałas, bacówka,
bellissimo  - przepiękny, cudny, prześliczny,
bivacco  - mały schron turystyczny w wysokich górach, biwak, obozowisko,
brioche  - słodka bułka, ciasto drożdżowe,
cima  - góra, szczyt, wierzchołek, czubek,
escursionisti esperti  - turyści zaawansowani,
forcella  - przełęcz wysoko w górach np. pomiędzy szczytami, przełączka, widełki,
galleria  - tunel, nie tylko ten na drodze,
lago  - jezioro,
monte  - góra,
passeggiata  - widokowa ścieżka, deptak, bulwar,
passo  - szeroka, rozległa przełęcz np. między masywami górskimi, również krok,
rifugio  - schronisko, schron, szałas,
sasso  - kamień, głaz,
sentiero  - ścieżka, dróżka, szlak,
tabaccheria  - kiosk z art. tytoniowymi i gazetami, tam się kupuje mapy i widokówki,
torre  - wieża, baszta,
valle  - dolina.

© wdolomitach.pl
strona główna