Marmarole   -   Cimon del Froppa  〈2932m〉
Marmarole to masyw w północno-wschodnich Dolomitach, jedyny i niepowtarzalny, idealny jeżeli szukamy miejsca na wymarzony długi trekking sam na sam z przyrodą, wśród wspaniałych szczytów i ... z wszechobecną ciszą.
 

Dość długo obserwowałem i fotografowałem Marmarole z daleka, zapuszczając się tylko w duże i znane doliny. Teraz, kiedy spędziłem na szlakach kilka dni okazało się, że zdjęć wspaniałej naturalnej przyrody gór, a szczególnie kozic na które liczyłem, jak nie miałem tak nie mam. Marmarole długo czekały na to bym je odkrył, a teraz jestem pewien, że muszę zrobić to na nowo, bo warto przyjechać tu częściej niż raz na kilka lat.


wstęp


Marmarole na panoramach


Na pytanie: jakie są Marmarole, najlepiej będzie odpowiedzieć mało znane. Przyczyn tego jest kilka, a najważniejszą można szybko dostrzec na panoramach, które zamykają galerię 〈obok〉.

Na zdjęciach z Monte Rite, widać bardzo mały masyw, jaki znajduje się po wschodniej 〈prawej〉 stronie potężnego Antelao. A po drugiej 〈lewej〉 stronie, tego drugiego co wysokości w Dolomitach szczytu, jest jeden z najbardziej znanych masywów, czyli Sorapis.

Jeżeli jeszcze dorzucimy do tego, że w pobliżu Sorapis jest słynna Cortina i takie masywy jak Tofane, Fanes czy Cristallo, to teraz już widzimy, że małe Marmarole na wschodnim skraju Dolomitów, są po prostu przez większość turystów omijane.

Marmarole i Sorapis


Druga galeria 〈obok〉 prezentuje Marmarole i Sorapis od północnego-zachodu. Na pierwszej panoramie widać, że Marmarole to mała grupa górska, o charakterystycznym prostym graniowym kształcie. Na dodatek Marmarole nie są samodzielnym masywem, jak Sella, Sasso Lungo czy Cadini, tylko łączą się w jeden długi grzbiet, nad którym góruje wspaniały Sorapis. W galerii jest prawie cała grupa górska, gdyż nie widać na niej tylko kilku szczytów, jakie znajdują się na wschodnim skraju Marmaroli.

Tak dla ścisłości, to na granicy Marmaroli i Sorapis jest kilka samotnych, ale znajdujących się bardzo blisko siebie potężnych szczytów. Najwyższym z nich jest Antelao, ale ten znajduje się po drugiej, południowej stronie dlatego na zdjęciach w galerii jest nie widoczny.

Ponieważ niezwykłości w Marmarolach jest dużo, zdradzę jedną. Na pierwszej panoramie w galerii, która prezentuje całość od Marmaroli po Sorapis jest tylko jedno schronisko. I znajduje się ono na prawym skraju, w środku potężnego Sorapis. Natomiast w Marmarolach schroniska nie ma żadnego. Są tylko chatki biwakowe, wysoko pod szczytami, do których prowadzą szlaki turystyczne.

jak poznać Marmarole?


W Marmarolach nie ma jednego miejsca, wzorem innych znanych masywów, którego poznanie mogło by odpowiedzieć na pytanie, czym charakteryzuje się ta grupa górska. Jeżeli już spodobają się nam wspaniałe szczyty i ich otoczenie w galerii zamieszczonej na początku strony i postanowimy poświęcić dzień lub dwa, by poznać Marmarole z bliska ze szlaku, powinniśmy uwzględnić, że:
     •  nie ma tutaj żadnej kolejki linowej,
     •  nieliczne schroniska są tylko po południowej stronie masywu,
     •  po północnej najładniejszej części masywu są tylko chatki biwakowe,
     •  szlaki turystyczne są mało uczęszczane, trudne w orientacji i miejscami bardzo zniszczone.

uwagi


  ◊  Jeżeli, przy słowach określających lokalizację zdjęcia, czyli 〈poniżej ∗〉, 〈powyżej ∗〉, 〈obok ∗〉, jest symbol gwiazdki  〈∗〉  to oznacza, że po wskazaniu kursorem myszki, na zdjęciu pokażą się znaki objaśniające opis tego zdjęcia.

  ◊  W Dolomitach nie ma zgodności w nazywaniu górskich przełęczy. Stosowane są zamiennie dwa zwroty: passo1 oraz forcella1, choć słownikowo każde z nich ma swoje specyficzne znaczenie. W serwisie staram się jednak passo używać wyłącznie do nazw dużych górskich przełęczy, przez które prowadzą drogi samochodowe. Natomiast przełęcze znajdujące się wysoko w górach, najczęściej w opisach nazywam przełączkami, choć nie na każdej mapie mają one nazwę forcella.


Marmarole


 

Główna grań Marmaroli 〈poniżej i obok w widoku od północnego-zachodu〉 ma około 10 km długości. W literaturze często możemy spotkać podział masywu na trzy części:
     •  Marmarole Orientali,
     •  Marmarole Centrali,
     •  Marmarole Occidentali.



Podział taki przyjąłem również w opisie, ale tylko dlatego, że jest to dogodne przy organizacji wycieczek. Z prawej strony panoramy, zaczyna się potężny kocioł ograniczony trzema szczytami, który dobrze był widoczny na wcześniejszych zdjęciach w opisie. Szczytami tymi są: Cime Bastioni, Cima Scotter, Cima Bel Pra, które już nie należą do Marmaroli.

W środku ogromnego kotła jaki tworzą te szczyty znajduje się chatka Bivacco Valtolina, do której szlaki ze względu na zniszczone obrywami skalnymi, są trudno dostępne. Jeszcze bardziej na południe za nimi jest Antelao. Oczywiście całą grupę górską wieńczy od zachodu, największy Sorapis.

Na długiej grani Marmaroli, znajduje się kilka wysoko położonych przełączek, przez które poprowadzono szlaki lub ferraty przecinające cały masyw, ale nie ma ich zbyt dużo. Poniżej kilka miejsc wartych odwiedzenia, prezentowanych w kolejności od wschodu.

Na dużej panoramie 〈obok ∗〉 gwiazdką zaznaczona jest lokalizacja najwyższego szczytu masywu, który znajduje się na wschodnim skraju części centralnej Marmaroli 〈szczegóły poniżej〉.


Marmarole Orientali


wschodnia część masywu


Marmarole Orientali - tak często w przewodnikach lub na mapach oznacza się wschodnią część masywu. To jedyne miejsce, do którego jest wyjątkowo dogodny dostęp, gdyż możemy tutaj podejść szlakami z dwóch stron, od południa i północy. A co ciekawe, to od południa mamy możliwość również dojechać autem i to bardzo wysoko. Choć o tej drodze, poniżej będzie kilka uwag, tak ku przestrodze i zastanowieniu się czy warto tamtędy jechać.

 

We wschodniej części są trzy piękne szczyty, ale dla turystów najważniejszy jest ten najniższy M. Ciarido, który góruje nad samym skrajem masywu 〈obok〉. To typowy dwuwierzchołkowy szczyt, z turniami 〈od lewej〉 wyższą C. Sud-Ovest 〈2504m〉 oraz niższą C. Nord-Est 〈2453m〉. Wokół niego poprowadzono bardzo ciekawą i widokową trasę średnio trudnej ferraty. Sentiero Amalio Da Pra okrąża wierzchołek prowadząc przez dwie dość wysoko zlokalizowane przełączki.

M. Ciarido znajduje się na samym początku głównej grani masywu, za nim są kolejno M. Ciastelin 〈2570m〉 oraz Croda Bianca 〈2841m〉. Wykorzystując schroniska oraz ciekawie zlokalizowaną chatkę biwakową Bivacco Fanton, można w tej części masywu przejść dwudniową, wyjątkowo ciekawą trasę. Na panoramie 〈obok〉 wschodni skraj Marmaroli, a samotny szczyt daleko na lewym skraju zdjęcia to Antelao, od którego w Dolomitach jest wyższa tylko Punta Penia w masywie głównym Marmolady.

Rifugio Ciareido 〈1969m〉


Rifugio Ciareido 〈poniżej ∗〉, nie przypomina typowych alpejskich schronisk, jakie są w najbardziej znanych rejonach Dolomitów.

Jednak największą zaletą schroniska dziś, jest jego lokalizacja ... i oczywiście to, że jeszcze jest otwarte. To jedyne schronisko w Marmarolach, do którego można dojść z południa i północy.


Ponieważ znajduje się na małym skalnym występie u podnóża samego szczytu 〈poniżej ∗〉, jest dość dobrze widoczne już z daleka szczególnie, że powiewa nad nim mała flaga.

Rifugio Ciareido nie jest zbyt okazałe, ale jego historia sięga 1890r. kiedy postawiono tutaj pierwszy turystycznych schron, o czym możemy przekonać się ze starego napisu nad drzwiami.


Schronisko Ciareido znajduje się prawie na samym wschodnim skraju masywu Marmaroli 〈poniżej ∗〉.

Panorama przedstawia widok masywu od południowego-wschodu z drogi prowadzącej z Lozzo di Cadore. Najładniejszy widok jest z miejsca, kiedy droga samochodowa, którą również prowadzi szlak turystyczny nr-33 wychodzi z lasu na wielkie rozległe górskie hale.


Jest kilka powodów by poświęcić jeden dzień na wycieczkę w rejon Rifugio Ciareido. Dla miłośników ferrat będzie to oczywiście ciekawa trasa Sentiero Amalio Da Pra, która co prawda jest tylko średnio trudna, ale za to prowadzi przez bardzo ciekawe miejsca. Miłośnicy szlaków turystycznych, będą mogli nacieszyć oczy wspaniałymi krajobrazami, szczególnie jeżeli przyjdą od północy.

Mała panorama 〈powyżej〉 prezentuje widok z tarasu przy schronisku na północ, na piękny rejon geograficzny, jakim jest niezwykłe Sesto. Polecam wycieczkę pięknymi szlakami, w czasie której możemy z bliska zobaczyć wspaniałą Crodę dei Toni, będącą symbolem Sesto. Miłośników ferrat i nie tylko zainteresuje masyw Popera, czyli kolejne z miejsc bardzo znanych i lubianych w Dolomitach.

możliwości dojścia


◊   od północy:

To najdogodniejszy sposób dojścia w rejon Schroniska Ciareido i skraju masywu. Wycieczkę należy rozpocząć jednym ze szlaków prowadzących z Auronzo. A ponieważ jest ich kilka, możemy sobie wybrać taki wariant, by szlaków nie powtarzać.

W pierwszej kolejności powinniśmy jednak wybrać szlak nr-268 〈powyżej ∗〉, który prowadzi idealnie z północy na południe. Prowadzi z Auronzo na północy, do Lozzo di Cadore na południu, czyli miejsca z którego możemy dojść lub dojechać autem prawie do Schroniska Ciareido. Jeżeli natomiast chcemy jak najszybciej dostać się do schroniska od północy, to wybieramy szlak nr-1262.


◊   od południa:

Lozzo di Cadore, to malutkie miasteczko, znajdujące się blisko Calalzo di Cadore czyli miejsca, do którego najdalej w tym rejonie możemy dojechać pociągiem z Wenecji Mestre. Jak wszędzie, ulice są wyjątkowo wąskie i jednokierunkowe. Jest jednak dość duży parking 〈poniżej〉, do którego nie ma problemu z dojechaniem, bo kierują tu wszystkie tablice informacyjne.

Podpowiem jeszcze, że znajduje się on prawie na północnym skraju miasteczka i wystarczy nieco podejść wyżej do góry, by trafić na szlak turystyczny.


Z Lozzo di Cadore możemy dojść do Pian de Buoi, czyli położonej na wysokości około 1800m rozległej wysokogórskiej hali. Według mapy z Lozzo powinien tam prowadzić szlak nr-33, ale patrząc na tablice turystyczne 〈poniżej ∗〉 można dojść do wniosku, że znaki turystyczne „żyją tutaj swoim własnym życiem”, gdyż z reguły wskazują wszystko co jest w całej okolicy.

Zanim na dobre wyjdziemy za ostatnie zabudowania miasteczka, na drodze jest jeszcze jedna tablica. To szlak turystyczny nr-268, który lasami, a nie starą wąską górską drogą prowadzi do Auronzo.


Wybierając tą trasę musimy się przygotować na to, że na bardzo długich odcinkach nie zobaczymy żadnego oznakowania. A czasami będzie jakiś drogowskaz bez pokrycia w mapie, którą aktualnie możemy mieć. Ale najważniejsze, że ten wariant podejścia jest bardzo-bardzo długi, choć nie jest męczący, gdyż jego przejście zajmuje około 4h i w tym czasie pokonujemy wzniesienie około 1000m.


Drogę tą możemy również pokonać samochodem, choć tego wariantu sam akurat nie wybrałem. Nie z powodu trudności jakie napotkamy, lecz wyłącznie z faktu, że i tak poświęciłem jeden dzień na wycieczkę od południa, a na dodatek to liczyłem na ładne krajobrazy ze szlaku.

Z tego co jednak zauważyłem, to drogi tej nikomu nie polecam. Nawet jeżeli nam bardzo zależy na dotarciu do Rifugio Ciareido, np z chęcią przejścia tego samego dnia ferraty Sentiero Amalio Da Pra, to lepiej wyjdźmy na szlak bardzo wcześnie rano, niż mamy jechać tą drogą.

Jak widać na tablicy 〈powyżej〉:
     •   na drodze w okresie letnich wakacji obowiązują określone godziny wjazdu do góry i zjazdu na dół, niestety ale nie wszyscy kierowcy szczególnie miejscowi, się do tych rygorów stosują,
     •   droga jest taka wąska, że na wielu odcinkach jedno auto jedzie już kołami po poboczu, a o mijankach wtedy można zapomnieć,
     •   zakręty są tak ostre i ze wzniesieniem, iż niskie auto na nich zawadza podwoziem, a nawet małe i krótkie samochody zakręt muszą pokonywać na kilka podejść niczym przy parkowaniu na ciasnym wąskim parkingu z tym, że tutaj robimy to nad nie utwardzonymi poboczami i skarpami,
     •   jedyny pozytyw, jaki tam zauważyłem to fakt, że kierowca który zna tą trasę, przed pokonaniem każdego zakrętu daje krótki sygnał dźwiękowy, tak dla uprzedzenia kogoś jadącego z przeciwnej strony, by się zawczasu zatrzymał.

ex Schronisko Marmarole


Na mapach w pobliżu Rifugio Ciareido jest jeszcze jedno schronisko, to Rifugio Marmarole. Niestety, ale jest ono zamknięte, by nie powiedzieć zlikwidowane całkowicie. Aktualny stan techniczny tego budynku wskazuje, że bez kapitalnego remontu nikt tutaj schroniska już nie otworzy. A niestety, Marmarole - to nie pobliska Misurina i nie ma szans z nią konkurować o turystów.

parking wysoko w górach


Kto jednak postanowi wybrać się w ten rejon i koniecznie wybierze wariant dojazdu samochodem, może w okolicy Rifugio Marmarole zaparkować samochód. Dogodne i dość duże miejsce jest nieco dalej przy krzyżówce i rozwidleniu szlaków nr-262, nr-268 i drogi odchodzącej w stronę Rifugio Ciareido.


Marmarole Centrali


centralna część masywu


Marmarole Centrali - to środkowa część masywu. Miejsce równie ciekawe i dużo bardziej różnorodne od części wschodniej. Znajdują się tuta aż dwa schroniska, oba oczywiście po południowej stronie gór. Dużo bardziej ciekawa jest jednak strona północna 〈poniżej〉.



Przykładem jak wyglądają Marmarole Centralne i Zachodnie od południa, jest krótka wycieczka w dolinie Val d’Oten. To typowe wysokie góry i przyznam, że raczej z ich powodu nie jeździmy w Dolomity. Dużo bardziej turystycznie ciekawa jest natomiast strona północna.

 

Marmarole Centralne od północy, to miejsce warte odwiedzenia 〈poniżej i obok〉. Kiedy zobaczymy tą oazę ciszy w wysokogórskim kotle, otoczonym przez wspaniałe szczyty, to aż się nie chce wierzyć, że niespełna godzinę jazdy samochodem na północ i trafimy na korek przy płatnych bramkach, prowadzących na największy wysokogórski parking pod Tre Cime di Lavaredo.

A tutaj w pustych Marmarolach, mamy okazję nie tylko na niezwykłą wycieczkę, ale również na prawdziwą wyprawę z noclegiem w chatce biwakowej Tiziano. Dojść do niej można bez żadnych problemów szlakiem nr-260, który następnie prowadzi wysoko na przełączkę i biegnie w pobliżu jedynego prawdziwego lodowca, jaki jest w Marmarolach.

 

Cimon del Froppa 〈2932m〉


W Centralnych Marmarolach, a dokładnie to na ich wschodnim skraju znajduje się najwyższy szczyt masywu 〈obok〉. To pod jego północną ścianą znajduje się lodowiec Giaccaio del Froppa di Fuori. Na dużym zdjęciu widać prowadzący na piargach pod zachodnią 〈prawą〉 stroną szczytu bardzo trudny szlak nr-260. To jedyne przejście z północy na południe Marmaroli, w tej części masywu.

Zamiast podsumowania, polecam jeszcze raz dwie małe panoramy przedstawiające centralną część masywu Marmaroli 〈 tutaj 〉 oraz 〈 tutaj 〉, które powinny przekonać nie jednego miłośnika gór, do wycieczki w ten rejon Dolomitów.


Marmarole Occidentali


zachodnia część masywu


Im bardziej na zachód, tym główny grzbiet Marmaroli nabiera typowego wysokogórskiego charakteru. Marmarole Occidentali 〈poniżej〉, to idealne połączenie niskich pięknych szczytów z części Wschodniej i Centralnej z kolosem, jakim jest Sorapis.


Typowa alpejska wysoka grań, jest dla turystów niedostępna i w tej części masywu nie ma możliwości przejścia z północy na południe. Ale jest tutaj bardzo trudny wysokogórski szlak nr-280, którym możemy przejść na wschód do centralnej części masywu. Jest również droga na zachód, znana trzy etapowa trasa trawersującą Marmarole od granicy z Sorapis.

 

W części zachodniej Marmaroli jest kilka pięknych szczytów 〈obok〉. Ale chyba w pierwszej kolejności nasz wzrok przyciąga wspaniała kopuła szczytu Cima Vanedel i ostra jak brzytwa długa skalna grzęda biegnąca od niej na północ. Na dużym zdjęciu widać wyraźne obniżenie w grzędzie, tam przez znajdującą się przełączkę Forcella del Mescol 〈2424m〉 prowadzi szlak nr-280.

W otoczeniu tych szczytów można zaplanować kilka różnych wycieczek. Można przyjść na jeden dzień w okolice chatki biwakowej Musatti, z której możemy podejść na jedną z przełączek, jakie są na szlaku nr-280. Możemy również przejść dość łatwą trasę, idąc następnie do chatki Tiziano.

Jak widać możliwości mamy kilka szczególnie, że jeżeli popatrzymy na panoramę Marmaroli Zachodnich od północy 〈 tutaj 〉, to chyba nikt nie ma wątpliwości, iż warto zejść z utartych tras opisywanych we wszystkich przewodnikach o Dolomitach, które niestety z reguły pomijają Marmarole.

na granicy z Sorapis


Patrząc na mapę, to Marmarole od zachodu kończą się na Forcella Vanedel 〈2372m〉. Znajduje się ona na głównej grani masywu, dokładnie za widocznym szczytem 〈poniżej〉. A jest nim Croda Rotta 〈2632m〉, która ciekawą długą grzędą zamyka zachodnią flankę Marmaroli, tworząc wspaniałe sanktuarium pod skalnym grzebieniem, jakim jest Cresta Vanedel.

Co ciekawe patrząc na Crodę Rottę, to od północnego-zachodu bardzo przypomina ona Colaca. Niestety, w przeciwieństwie do Colaca, nie jest szczytem dostępnym dla turystów. Choć nie do końca. Nieco bardziej na południe, zaraz za wspaniałą kopułą szczytową jest Forcella Croda Rotta 〈2569m〉, przez którą prowadzi wysokogórski miejscami ubezpieczony szlak nr-280.

Marmarole i Sorapis


Tam gdzie kończą się Marmarole, zaczyna się Sorapis. No może nie od razu, bo jest jeszcze kilka pięknych pojedynczych szczytów. Najlepiej widać to w ostatniej części zamieszczonej na początku galerii 〈 tutaj 〉.

Ponieważ mam trochę zdjęć ze szlaków tego rejonu, postaram się w niedalekiej przyszłości opisać kilka z nich, choć muszę przyznać, że w pierwszej kolejności powinien się ukazać nowy opis Sorapis, bogatszy o nowe zdjęcia, ciekawostki i propozycje nowych wycieczek.


Marmarole od południa


Marmarole od południa, to już dla turystów całkiem inne góry. Co prawda szczyty są te same, ale nie ma tak jak na północy wspaniałych wysokich kotłów z chatkami biwakowymi, do których można dojść dość szybko na biwak krótkimi, choć stromymi szlakami. Od południa pod szczytami znajdują się bardzo duże nisko położone doliny, oddalone od pobliskich miasteczek dość długimi trudnymi do przejazdu samochodem drogami. Na dodatek w części Centralnej i Zachodniej Marmaroli, jest tylko jedno przejście na północ i to ferratą.

Najbardziej znana dolina od południa to Val del Oten, która jest krótko opisana w jednej z wycieczek. Po kilku rekonesansach w tej okolicy nie polecam tych szlaków, nie dlatego, że są nie ciekawe. Po prostu nie po to jedziemy w Dolomitach, by chodzić po szlakach po południowej stronie Marmaroli. A jeżeli już, to raczej wyłącznie by z bliska zobaczyć jak prezentuje się Antelao, bo na południowym-zachodzie Marmaroli, to najciekawsze miejsce, co można sprawdzić na tej panoramie 〈 tutaj 〉.


wycieczki w Marmarolach


szlakami od południa lub wschodu


Marmarole to nie Pale di San Martino lub Catinaccio, gdzie można by przez tydzień chodzić po szlakach i ferratach, korzystając przy okazji z dobrej sieci kolejek linowych i w razie potrzeby z licznych schronisk. Dlatego w Marmarole powinniśmy przyjechać w innym celu, czyli na kilkudniowy trekking z noclegami w wysoko zlokalizowanych chatkach biwakowych.

Jeżeli jesteśmy w pobliżu, szczególnie w Cortinie lub Auronzo, nic nie stoi na przeszkodzie byśmy poświęcili jeden dzień na wycieczkę szlakami, czy to od południa w dolinie Val de Oten, czy też na wschodnim skraju, który opisany jest na początku strony. W tych przypadkach, wystarczy każdemu dobra mapa i kilka wskazówek z tego opisu.

chatki biwakowe


W Marmarolach są cztery chatki biwakowe, niestety na przedstawionej panoramie z miejscami ich lokalizacji 〈nieco niżej〉 nie ma Bivacco Fratelli Fanton w części Wschodniej Marmaroli.

Chatki biwakowe według lokalizacji od wschodu:

◊  Bivacco Fratelli Fanton 〈1750m〉;
     •  znajduje się w dolinie Val Baion, pierwszej jaka wcina się w Marmarole Wschodnie od północy,
     •  jest prawie przy szlaku nr-270, który przecina masyw z północy na południe,
     •  raczej nie jest wykorzystywany jako nocleg przy trekkingach po północnej stronie masywu.

◊  Bivacco Rifugio Tiziano 〈2246m〉;
     •  chatka biwakowa znajduje się przy starym kamiennym schronisku,
     •  jest na rozgałęzieniu szlaków nr-260 oraz nr-280 w Marmarolach Centralnych,
     •  jest wykorzystywana jako ostatni nocleg na trasie trawersu Marmaroli.

◊  Bivacco A. Musatti 〈21110m〉;
     •  znajduje się w wysokim kotle Zachodnich Marmaroli, otoczona wspaniałymi szczytami,
     •  można do niej dojść krótkim szlakiem nr-279 od północy na jednodniowy nocleg w górach,
     •  jest na trasie trawersu Marmaroli, prowadzącego szlakiem nr-280.

◊  Bivacco L. e G. Valtolina 〈2028m〉;
     •  znajduje się w dolinie oddzielającej Marmarole od Sorapis,
     •  jest na skraju kotła jakie tworzą szczyty Cima Bel Pra, C. Scotter oraz Cime Bastioni,
     •  jest pierwszą na trasie trawersu Marmaroli.

 

trekkingi w Marmarolach


Każdemu, kto postanowi będąc w Dolomitach, poświęcić minimum dwa dni na ciekawy trekking z możliwością nocowania w chatce biwakowej położonej wysoko pod szczytami, polecam specjalnie przygotowaną mapkę 〈obok〉. Nie jest to typowa mapa, tylko panorama przedstawiająca Marmarole od północy oraz szczyty jakie się znajdują pomiędzy nimi, a Sorapis. Strzałkami zaznaczona jest przybliżona lokalizacja chatek biwakowych.

Tras trekkingowych w Marmarolach można zaplanować kilkanaście. Można wybrać sobie na początek jedną z części, tą która ze zdjęć wydaje się nam najładniejsza i tam pójść na nocleg do chatki. Można przejść również całe Marmarole, lecz w tym przypadku największym problemem będzie dostęp do wody i zapasy, bo na taką trasę trzeba by przeznaczyć minimum cztery dni, i była by to wtedy trasa bardzo męcząca.

W serwisie ograniczę się do przedstawienia najbardziej znane trasy, jaką jest Trawers Marmaroli od północnej strony. Przy opisie polecam wykorzystać zamieszczoną panoramę 〈obok〉, jako orientacyjny przebieg trasy trekkingu.

Traversata delle Marmarole


To główna trasa trekkingowa w Marmarolach, z dwoma noclegami w wysokogórskich chatkach biwakowych, której przejście zajmuje trzy dni. To optymalna wielkość do przejścia biorąc pod uwagę, że na trasie nie ma żadnego schroniska, a cały prowiant musimy zabrać z sobą. Na dodatek, trzeba się przygotować na to, że zapasy wody będziemy uzupełniać przy każdej nadającej się do tego okazji.

Na trasie jest jedna klasyczna średnio trudna ferrata oraz wyjątkowo dużo odcinków ubezpieczonych, na których przewodniki nie nakazują stosować lonży do autoasekuracji ale wyraźnie nakazują chodzić w kasku, ze względu na wyjątkowo duże zagrożenie spadającymi kamieniami, szczególnie w rejonach wysokich przełączek, jakie pokonujemy.

Trasa zaczyna i kończy się w tym samym miejscu. Droga nr-48 łączy Cortinę z Auronzo. Około 5km na zachód od Giralby jest malutka osada S. Marco. Znajduje się tam znana Colonia Gregoriana. Turyści ruszający na trasę, powinni skierować się jednak na drugą 〈południową〉 stronę drogi. Miejsce to na mapie oznaczone jest jako Ponte d. Alberi. Radzę jednak za ten betonowy most nie przejeżdżać, tylko zaparkować auto zaraz w pobliżu, tak jak to robią wszyscy. Podpowiem jeszcze, że miejsce to jest oznakowane na drodze głównej dość dużą tablicą z napisem: Reserva Naturale Orientata Foresta di Somadida. Zaczynają się tam dwa szlaki turystyczne nr-226 oraz nr-279.


◊  prima tappa - etap pierwszy: Ponte d. Alberi 〈1134m〉 - Bivacco Valtolina 〈2028m〉
     •  czas przejścia 6h,
     •  zaczynamy od szlaku nr-226, którym idziemy wysoko w dolinę Val San Vito,
     •  na skraju wysokiego kotła z widokiem na Torre Sabbioni skręcamy na szlak nr-280,
     •  wąską percią na zboczu trawersujemy północną ostrogę szczytu Corno d. Doge,
     •  na tym odcinku przechodzimy średnio trudną ferratę Sentiero della Cengia del Doge,
     •  za ferratą szlak nr-280 łączy się z nr-278, którym podchodzimy do biwaku Valtolina,


◊  seconda tappa - etap drugi: Bivacco Valtolina 〈2028m〉 - Bivacco Tiziano 〈2246m〉
     •  czas przejścia 7h,
     •  trasa zaczyna się zejściem od chatki biwakowej do łączówki ze szlakiem nr-280,
     •  częściowo ubezpieczonym trudnym technicznie terenem należy podejść na Forcella Vanedel,
     •  na ostatnim odcinku przed przełączką jest do pokonania stroma rynna, bardzo często oblodzona,
     •  po krótkim ubezpieczonym zejściu, do pokonania jest kolejna wysoka przełączka,
     •  Forcella Croda Rotta 〈2569m〉 to najwyższe miejsce na całej trzydniowej trasie,
     •  z przełączki schodzimy do Bivacco Musatti, w której możemy przenocować lub pójść dalej,
     •  ostatnia przełączka to przejście z Marmaroli Wchodnich do Centralnych,
     •  zejście z przełączki do chatki biwakowej, to niezbyt długie ale dość strome zejście.


◊  terza tappa - etap trzeci: Bivacco Tiziano 〈2246m〉 - Ponte d. Alberi 〈1134m〉
     •  czas przejścia 5h,
     •  to już trasa zejściowa, bez żadnych technicznych trudności, najpierw szlakiem nr-260,
     •  a później wracamy na zachód do miejsca startu szeroką leśną drogą nad strumieniem.


Specyfiką tej bardzo ciekawej trasy jest to, że nie musimy jej przechodzić w całości. Korzystając z dwóch szlaków łącznikowych nr-278 oraz nr-279 możemy się wybrać na dowolny odcinek i przejść go tak jak chcemy. Możemy na wyprawę ruszyć od zachodu, tak jak w opisie lub obrać sobie kierunek przejścia od wschodu, co jest równie ciekawe.

Biorąc pod uwagę, że Marmarole nie znajdują się w planach większości turystów jadących w Dolomity z daleka, tak jak my, możemy się tam wybrać np. w drodze powrotnej, tylko na jeden rekonesansowy biwak. Wtedy polecam Bivacco Musatti. Dojście do niej jest dość krótkie, więc możemy po przyjściu do chatki złożyć sobie tam sprzęt i szybko wejść na jedną lub nawet dwie okoliczne przełączki. A po wysokogórskim noclegu, wrócić na dół i tym wspaniałym akcentem zakończyć nasz górski urlop.


ferraty


W masywie Marmaroli są tylko trzy ferraty, wszystkie o tej samym stopniu trudności. Każdą z nich można przejść w czasie jednej samodzielnej wycieczki, choć patrząc na mapę można również tak zaplanować trasę kilkudniowego trekkingu, by przejść je wszystkie.

Poniżej krótki opis ferrat wraz z uwagami, przedstawionych w kolejności ich lokalizacji od wschodniego skraju masywu - tak jak przygotowany jest cały opis.

 

Sentiero Amalio Da Pra


Jest to najciekawsza ferrata w Marmarolach, której trasa jest wyjątkowo różnorodna i tworzy pełną pętlę. Punktem wyjściowym jest schronisko Rif. Ciareido. Ferrata prowadzi przez dwie ciekawe przełączki i obchodzi strzelisty dwuwierzchołkowy szczyt Monte Ciareido. Trasę ferraty należy obejść odwrotnie do ruchu wskazówek zegara. Zatem od schroniska należy iść najpierw na północ w stronę przełęczy Forc. S. Lorenzo. Czas przejścia tej krótkiej ferraty to 3h 1/2.


charakterystyka ferraty:

◊  klasyfikacja:
   - cztero-stopniowa:
                ferrata średnio trudna,
     〈szczegółowe opisy stopni trudności są na stronie z klasyfikacją〉.

◊  ferrata w większości prowadzi po perciach i żlebikach przecinających boczne granie szczytu,

◊  lokalizacją jest wschodni skraj masywu, przy schronisku Ciareido,

◊  na ferracie brak jest miejsc do rezygnacji i zejścia z trasy, można tylko zawrócić,

◊  czas przejścia pełnej pętli to 3h 1/2.


dojście do ferraty:

◊  Dojście w rejon ferraty i schroniska Ciareido opisane jest na początku strony.


Sentiero degli Alpini


Ferrata jest dość krótka i znajduje się po południowej stronie szlaku nr-260, który prowadzi na przełęcz Forcella Jau de Tana 〈2650m〉. Przełęcz ta znajduje się na głównej grani masywu w Marmarolach Centralnych i umożliwia przejście z Bivacco Tiziano na północy do schroniska Rif. Chiaggiato na południu. Czas tego przejścia to około 8h. Jest to średnio trudna ferrata, i dosłownie taki jest szlak, którym prowadzi. A przewodnik, który ją opisuje główną uwagę zwraca na fakt, iż trasa jest mało uczęszczana. Ale po to właśnie się idzie w Marmarole.


charakterystyka ferraty:

◊  klasyfikacja:
   - cztero-stopniowa:
                ferrata średnio trudna,
     〈szczegółowe opisy stopni trudności są na stronie z klasyfikacją〉.

◊  ferrata to miejscami ubezpieczony górny odcinek żleby prowadzącego na przełączkę,

◊  trasę ferraty pokonuje się wyłącznie przy wycieczkach prowadzących w tym rejonie,

◊  nikt nie wykorzystuje ferraty do wejścia na przełączkę by późnije wrócić z niej z powrotem.


dojście do ferraty:

◊  Ponieważ ferratę pokonuje się przy trawersach prowadzących z południa masywu na północ lub odwrotnie, trzeba tak zaplanować trasę by jakoś do niej dojechać, a następnie wrócić, co nie jest takie proste szczególnie od południa, gdzie do masywu prowadzą bardzo długie drogi przez doliny, np Val d’Oten.


propozycja trasy:

◊  Jeżeli bardzo nam zależy na przejściu ciekawego trekkingu z dwoma ferratami, można Sentiero degli Alpini połączyć i przejść wraz z pierwszą, czyli Sentiero Amalio Da Pra. Wtedy zaczynamy wyprawę od Auronzo, co jest najdogodniejsze i pierwszego dnia pokonujemy trasę Sentiero Amalio Da Pra, ale nie wracamy do schroniska Ciareido, tylko idziemy na zachód do Rifugio Baion E. Boni, gdzie nocujemy. Drugiego dnia ferratą Sentiero degli Alpini przechodzimy ponownie na północną stronę masywu i szlakiem nr-260 przez chatkę Tiziano schodzimy do głównej drogi, gdzie możemy złapać autobus do Auronzo.


Sentiero della Cengia del Doge


Jest to średnio trudna ferrata i stanowi krótki odcinek szlaku nr-280 na zachodnim skraju masywu. Są tutaj trzy duże szczyty: Cma Bel Pra 〈2917m〉, C. Scotter 〈2800m〉 oraz Cime Bastion 〈2925m〉, których połączone filary w kształcie podkowy tworzą wewnątrz wspaniały kocioł z chatką biwakową. Ferrata prowadzi przez jeden z tych filarów, ten najbliżej położony od Sorapis. Jest to droga mało uciążliwa, ale wymagająca rozwagi i ostrożności. Przejście tego odcinka szlaku nr-280 z ferratą przez grzbiet grani z zachodu na wschód to około 4h.

Samej trasy ferraty nikt nie pokonuje, no może za drobnymi wyjątkami. Ponieważ ferrata znajduje się na „Trawersie Marmaroli”, trasie znanej i opisanej wyżej jest przechodzona wyłącznie przy pokonywaniu tej drogi. Również ciekawy może być wariant przejścia tego krótkiego odcinka przy wyprawie na słynną trasę Giro del Sorapis, ale wtedy radził bym tak zaplanować tą trasę, by przy najmniej jeden nocleg wypadł nam w schronisku Vandelli.


charakterystyka ferraty:

◊  klasyfikacja:
   - cztero-stopniowa:
               ferrata średnio trudna,
     〈szczegółowe opisy stopni trudności są na stronie z klasyfikacją〉,

◊  uwaga, bo ostatnio dość często zdarzają się w tym rejonie obrywy skalne,

◊  na trasę nie powinniśmy ruszać po obfitych opadach, gdyż jest tam dość dużo kaskad wodnych.


podsumowanie


◊  Na stronie Dolomity lub 〈 tutaj 〉 - znajduje się duża mapa, na której można sprawdzić lokalizację Marmaroli oraz wszystkich pozostałych masywów opisanych w serwisie krajoznawczym.

◊  Marmarole są przedstawione:
     •  na mapie Tabacco: nr-016
     •  w numerze 70 czasopisma: Meridiani Montagne.

 

Słowniczek:

andata  - wjazd w jedną stronę,
attrezzato  - ubezpieczony, wyposażony, uzbrojony,
baita  - szałas, bacówka,
bellissimo  - przepiękny, cudny, prześliczny,
bivacco  - mały schron turystyczny w wysokich górach, biwak, obozowisko,
camoscio  - kozica,
campanile  - dzwonnica, wieża przy kościele,
cima  - góra, szczyt, wierzchołek, czubek,
forcella  - przełęcz wysoko w górach np. pomiędzy szczytami, przełączka, widełki,
funivia  - górska kolejka linowa,
galleria  - tunel, nie tylko ten na drodze,
lungo  - długi, daleki,
marmotta  - świstak,
monte  - góra,
nuvola  - chmura,
parco nazionale  - park narodowy, rezerwat,
passeggiata  - widokowa ścieżka, deptak, bulwar,
passo  - szeroka, rozległa przełęcz np. między masywami górskimi, również krok,
rifugio  - schronisko, schron, szałas,
ritorno  - powrót, droga powrotna,
salita  - wjazd, podejście, droga pod górę,
sasso  - kamień, głaz,
scesa  - zjazd, zejście,
sentiero  - ścieżka, dróżka, szlak,
valle  - dolina,
via ferrata  - potocznie: żelazna ścieżka.

© wdolomitach.pl
strona główna