Sciliar   -    Cima di Terrarossa 〈2656m〉
Sciliar to ciekawy szczyt i wcale nie najwyższy w tym małym regionie, ale słowo te jest tak powszechne, że mają je w swojej nazwie również okoliczne miasteczka. To właśnie, dlatego mówiąc o grupie górskiej zlokalizowanej w północno-zachodnim rejonie Dolomitów mówi się, że to właśnie Sciliar.
 

Sciliar to bardzo dobry przykład na to, że góry są takie jak mieszkający w ich pobliżu ludzie. Jeżeli przyjedziemy tutaj na urlop, to pewnie już po kilku minutach zauważymy, jak popularna i powszechnie stosowana jest nazwa Alpe di Siusi, określająca lokalną nazwę tej geograficznej krainy, jaka znajduje się po północno-wschodniej stronie masywu.

Dlatego nie powinno nas dziwić ani to, że powszechna jest właśnie łączna nazwa Sciliar - Alpe di Siusi, ani tym bardziej to, że na wielu drogowskazach, czy to drogowych, czy też górskich spotkamy aż trzy nazwy tego samego miejsca, czyli włoską, niemiecką oraz ladyńską.


polecam w serwisie


Uzupełnieniem opisu Sciliara jest mała galeria z panoramami 〈obok〉. Te kilka zdjęć znajduje się w galerii Dolomity na panoramach, a niektóre pochodzą z wcześniejszych wycieczek.

Żeby przedstawić Sciliara z bliska, wybrałem bardzo długą trasę wycieczki, której dałem dość oryginalną nazwę 7 dolomitowych pereł. Opis ten, już niedługo ukaże się w dziale Szlaki.


Sciliar - jaki on jest mały


Centralne miejsce na zachodzie Dolomitów zajmuje bardzo duży masyw Catinaccio. Lokalna nazwa, czyli „Rosengarten”, pochodzi właśnie od tego, że pod wieczór góry te lśnią czerwoną barwą zachodzącego słońca. Na południu od Catinaccio znajduje się mniejszy i już nie tak piękny Latemar.

Natomiast na północy jest masyw jeszcze mniejszy, by nie powiedzieć malutki, czyli Sciliar. Proporcje wielkości i wysokości, bardzo dobrze widać od północnego-wschodu, gdyż to z rejonu Sasso Lungo widać dobrze cały zachodni pas Dolomitów 〈panorama poniżej〉.



Legenda:

  ◊  zielona gwiazdka - Catinaccio d’Antermoia 〈3004m〉, najwyższy szczyt masywu Catinaccio,
  ◊  błyskawica:
     -  żółta - Passo Costalunga,
     -  niebieska - Passo Alpe di Tires,
  ◊  znaczek:
     -  żółty - daleko na południu masyw Latemar,
     -  niebieski - nieco bliżej na północy Sciliar.


Na terenie Sciliara i północnego rejonu Catinaccio utworzono Parco Naturalne Sciliar - Catinaccio, który organizacyjnie jest odpowiednikiem naszego parku krajobrazowego.


Sciliar


 

Miejscem, z którego widać dobrze całego Sciliara jest wierzchołek Sasso Piato, na który można wejść szlakiem turystycznym lub znaną ferratą, prowadzącą starą i piękną ścieżką Oskara Schustera. Ze szczytu Sasso Piato zauważymy 〈poniżej i obok〉, że Sciliar nie jest jednorodną grupą górską, gdyż można w nim wyodrębnić dwa bardzo różnorodne obszary.



Legenda:

  ◊  niebieska błyskawica - Passo Alpe di Tires 〈2440m〉,
  ◊  gwiazdki:
     -  biała - Sciliar 〈2446m〉,
     -  ciemno zielona - Cima di Terrarossa 〈2656m〉,
     -  pomarańczowa - Monte Pez 〈2563m〉,
     -  jasno zielona - Grande Denti di Terrarossa 〈2654m〉,
     -  czerwona - Punta Santner 〈2413m〉,
  ◊  znaczki:
     -  ciemno niebieski - Rifugio Alpe di Tires 〈2440m〉,
     -  pomarańczowy - Rifugio Bolzano 〈2450m〉.


Sam Sciliar to typowa góra stołowa, która znajduje się w północnej części masywu. Na dodatek najwyższym wzniesieniem na tym małym płaskowyżu nie jest Sciliar lecz Monte Pez. Sciliar opada pięknymi stromymi ścianami na trzy strony w kierunku otaczających go dolin. Na północnym skraju znajdują się najsłynniejsze strome turnie z najwyższą Punta Santner i jak się okazało dla turystów bardzo niebezpieczną, o czym jest jeszcze wzmianka w serwisie na samym dole.

Drugim biegunem, południowym tej grupy górskiej, jest długa strzelista grań najeżona stromymi „zębami”, która najładniej prezentuje się nad przełęczą Alpe di Tires, oddzielającą Sciliara od Catinaccio. Nad granią wyraźnie górują dwa szczyty, samotny i wyższy Cima di Terrarossa oraz niższy o dwa metry Grande Denti di Terrarossa stanowiący wspaniałe zwieńczenie postrzępionej grani.


Passo Alpe di Tires 〈2440m〉


Mała panorama 〈poniżej〉 przedstawia widok od wschodu na północny skraj masywu Catinaccio. Najwyższym szczytem 〈po lewej〉 jest wierzchołek Catinaccio d’Antermoia. Ponieważ to najwyższy szczyt masywu, na który można wejść średnio trudną ferratą, jest on bardzo popularny.

Natomiast na drugim skraju panoramy 〈po prawej〉 jest szeroka rozłożysta przełęcz Alpe di Tires, wraz ze znajdującym się tam schroniskiem o tej samej nazwie. Ponieważ w północnej części Catinaccio znajdują się aż dwa schroniska, można bez problemu przejść z jednego masywu do drugiego.



Miłośnikom długich wypraw polecam trasę, którą można przejść w 3-4 dni, a nawet dłużej, jeżeli sobie zaplanujemy kilka ferrat i szczytów do zdobycia. Miejscem startu na taką wyprawę była by przełęcz Costalunga na południowym skraju Catinaccio, by przez cały masyw, uważany za jeden z najładniejszych w Dolomitach, dojść na przełęcz Alpe di Tires przy Sciliarze.

Polecam pierwsze panoramy z galerii znajdującej się na początku opisu, na których widać dokładnie Catinaccio. A pomocny w zaplanowaniu takiej wyprawy będzie opis masywu oraz relacje z wycieczek na szlaki i ferraty, jakie są w serwisie.

Jeszcze tylko podpowiem, że w bibliotece na stronie z folderami jest informacja o jedenastu schroniskach, jakie są w całym Catinaccio.


Sciliar - rejon południowo-wschodni


Nad przełęczą Alpe di Tires masyw Sciliara opada piękną strzelistą granią najeżoną fantastycznymi skalnymi zębami 〈poniżej〉. Na zdjęciu 〈po lewej〉 wspaniałe „zęby”, czyli Dente di Terrarossa.

To bardzo ciekawe miejsce, ma niestety jedną poważną wadę, jaką jest duża odległość od najbliższych turystycznie znanych i łatwo dostępnych lokalizacji.



Żeby było ciekawej, na wycieczkę pod Sciliara wybrałem chyba jedną z najdłuższych tras, która prowadziła aż z Passo Sella. Ale trasę tej wycieczki planowałem od dawna, znałem ją wcześniej z pierwszego odcinka, który prowadzi z przełęczy Sella pod Sasso Lungo. Opis ten, już niedługo będzie dostępny w dziale Szlaki pod tytułem 7 dolomitowych pereł.

Na zdjęciu 〈poniżej〉 widać łagodne obniżenie grani 〈błyskawica〉, jaką jest łatwo dostępna forcella1. Forcella Denti di Terrarossa 〈2499m〉 to przełączka, przez którą prowadzi szlak nr-4 do najważniejszego schroniska po drugiej stronie Sciliara, jakim jest Rifugio Bolzano.

Jest to najdogodniejsze przejście z północnej części masywu na południe w rejon Passo Alpe di Tires zwłaszcza, że do schroniska Bolzano jest tylko jedna godzinka marszu dość łagodnego szlaku.

 

Południowa część masywu to również lokalizacja dwóch ferrat, jakie tutaj się znajdują. Pierwsza z nich, czyli Grande Dente di Terrarossa sentiero attrezzato, już samą nazwą wszystko wyjaśnia.

Ferrata prowadzi na „Wielkie Zęby Terrarossa” widoczne na zdjęciu 〈powyżej i obok〉. A trasa ferraty biegnie łatwą technicznie górską percią z ubezpieczeniem, widocznym na środku wielkim żlebem.


Cima di Terrarossa 〈2656m〉


 

Cima di Terrarossa 〈poniżej i obok〉 to najwyższy szczyt w grani, jaką Sciliar opada nad przełęczą na południu. To również najwyższy szczyt całego masywu.

Ale co najważniejsze, jest to wierzchołek osiągalny dla turystów, gdyż przez niego prowadzi druga ferrata, jaką jest Sentiero Massimiliano.


jak zwiedzać?


Sciliar to rejon, na co najmniej dwie ciekawe wycieczki, odpowiednio w południowej i północnej części masywu. Na południu najciekawszą propozycją jest wyprawa na ferraty. A na północy wycieczka szlakami na płaskowyż Sciliara i możliwość zobaczenia krajobrazów, jakie się z niego rozpościerają, nie tylko na pobliskie Dolomity ale również na potężne Alpy, które są na dalekiej północy.

Ponieważ większość turystów, którzy jadą w Dolomity za bazę wypadową wybiera jedno z miast, jakie znajduje się pomiędzy Predazzo a Canazei, to pierwszą trasą, którą polecam na wycieczkę pod Sciliara jest dojście od Campitello di Fassa. Szlak nr-532 biegnie wielką Val Duron, która prowadzi na przełęcz Alpe di Tires od południowego-wschodu 〈poniżej〉.

Atrakcją tej trasy jest możliwość zobaczenia najbardziej srogiego i mało dostępnego rejonu Catinaccio, jakim jest skraj masywu i ciemne strome północne ściany znajdujących się tam szczytów. Jakim wspaniałym kontrastem, będzie słoneczna grań „zębów Terrarossa”, którą w nagrodę zobaczymy po dotarciu na przełęcz.

Drugi wariant typowo krajoznawczej wycieczki na Passo Alpe di Tires również prowadzi od wschodu. Pomiędzy widocznym na zdjęciu 〈poniżej〉 masywem, a schroniskiem Sasso Piatto 〈na środku〉 znajduje się Pas de Duron 〈2168m〉. Na tą przełęcz można dojść z Alpe di Siusi.


Malutkie Compatsch znajduje się dokładnie na północ od wspaniałej turni Santner, jaka jest na skraju Sciliara. To ostatnie miejsce, do którego można dojechać samochodem. Dalej na wschód, czyli w rejon wysokich górskich hal nazwanych Alpe di Siusi, można tylko dojść lub dojechać kursującymi tam autobusami. Takich zamkniętych dolin w Dolomitach powoli przybywa, szczególnie w rejonie północnym, czyli na obszarze Górnej Adygi, lub jak mówią niektórzy Południowego Tyrolu, którego stolicą jest Bolzano.


Z rejonu Alpe di Siusi kombinacją szlaków nr-7 lub-8 można dojść na Pas de Duron i dalej na południowy skraj masywu Sciliara lub do schroniska Sasso Piato, gdyby ktoś chciał wejść na pobliski znany szczyt. Do widocznego na zdjęciu schroniska Sasso Piatto można dojść również z Passo Sella.

Ta trasa jest jednak długa, bo na dojście z przełęczy pod samego Sciliara potrzeba około czterech godzin, ale jest to jedna z najładniejszych krajobrazowo wycieczek, dlatego nie przez przypadek nazwałem ją 7 dolomitowych pereł.

Głównym celem wycieczek w północnej części masywu 〈poniżej〉, czyli w okolicy płaskiego wierzchołka Sciliara jest Rifugio Bolzano szczególnie, że od schroniska prowadzi dość krótka ścieżka na pobliski wierzchołek szczytu Monte Pez.



Legenda:

  ◊  zielona strzałka - kierunek dojścia szlakiem nr-2 z Compatsch,
  ◊  pomarańczowy:
     -  znaczek - Rifugio Bolzano,
     -  gwiazdka - płaski wierzchołek Monte Pez,
  ◊  czerwona gwiazdka - Punta Santner.


Jedna z krótszych tras wycieczkowych do schroniska Bolzano prowadzi szlakiem nr-1 z Compatsch. Trasę tą również polecam, jako najszybszą możliwość podejścia na przełęcz Alpe di Tires, by następnie wyruszyć na obie ferraty Sciliara.

Jest jeszcze jedno miejsce, z którego można ruszyć pod Sciliara, ale w zasadzie polecam je wyłącznie miłośnikom ferrat, i to tym, którzy swoją bazę mają w rejonie Catinaccio i to dość blisko Passo Costalunga. Miejscem tym jest Lavina Bianca, czyli malutka osada w pobliżu S. Cipriano, do którego można dojechać drogą z przełęczy Costalunga poprzez Passo Nigra.


Rifugio Alpe di Tires 〈2440m〉


 

To bardzo ładne i niezwykle słoneczne schronisko, jest również bardzo popularne wśród turystów, choć w pobliżu nie ma żadnej kolejki linowej. Wycieczka szlakami w ten rejon bez względu, z której strony przyjdziemy to wyprawa z reguły na cały dzień.

W taki piękny słoneczny dzień, jaki widać na zdjęciu, to większość turystów do schroniska przychodzi tylko by coś zjeść i wypić, do czego zachęcają wyjątkowo ciekawe lokalne potrawy i smakołyki. Natomiast, jeżeli ktoś ma zamiar tutaj zawitać na dłużej, np. w czasie kilkudniowej wyprawy, do której namawiam wszystkich pasjonatów długich tras, proponuję stronę internetową z pełnym zakresem wszelkich niezbędnych informacji.


Rifugio Alpe di Tires - Tierser Alp Huette


Dolomity się sypią


 

Dolomity się sypią i masyw Sciliara 〈obok i poniżej〉 nie jest tutaj żadnym wyjątkiem. Zauważymy to już pierwszego dnia w czasie wycieczki prowadzącej w rejonach wysokich szczytów, pod którymi w żlebach znajduje się bardzo dużo drobnego skalnego gruzu, co z reguły nazywamy „piargami”.



Ale rzadko się zdarza, by obrywy skalne miały miejsce w środku letniego okresu turystycznego. W dniu 11 sierpnia 2011r. spod szczytu Punta Santner 〈2413m〉, 〈czerwona błyskawica na zdjęciu〉 oberwało się około 1000m3 skał, które w postaci kamiennej lawiny potoczyły się w dół uszkadzając między innymi szlak turystyczny.

Dlatego proszę w czasie górskich wędrówek nie lekceważyć wszystkich napotkanych ostrzeżeń, a tym bardziej nie próbować wchodzić na niebezpieczne i zamknięte z tego powodu szlaki turystyczne.


ferraty


 

W masywie znajdują się dwie ferraty, obie na postrzępionej grani opadającej nad przełęczą Alpe di Tires 〈obok〉. Ponieważ obie ferraty tworzą jedną trasę, to powinno się je przechodzić w jednym ciągu, gdyż nic nie przemawia za tym, by każdą z nich pokonywać oddzielnie.

Jedynym wytłumaczeniem takiego osobnego przejścia była by wyprawa w czasie, której nocleg wypadnie mam w schronisku na przełęczy i postanowimy łatwą ścieżką, pierwszego dnia wejść na pobliski wierzchołek Grande Denti di Terrarossa, by zobaczyć piękny zachód słońca nad całymi zachodnimi Dolomitami.


Grande Dente di Terrarossa, sentiero attrezzato


Jest to mini-ferrata, która w czasie 40 minut pozwala przejść od schroniska na przełęczy, bardzo widokowym łatwym szlakiem poprowadzonym żlebem pomiędzy dwoma wspaniałymi skalnymi „Zębami Terrarossa” jakimi najeżony jest cały ten odcinek pięknej grani, aż na sam na wierzchołek szczytu Dente Principale 〈2653m〉. Żleb, którym prowadzi łatwa technicznie do przejścia ścieżka, przedstawiony jest na zdjęciach nieco wyżej. Po wejściu na szczyt, można tą samą trasą zejść z powrotem na przełęcz lub pójść dalej na zachód drugą, już średnio trudną ferratą w stronę najwyższego szczytu na grani, jakim jest Cima di Terrarossa.


charakterystyka ferraty:

◊  klasyfikacja:
   - cztero-stopniowa:
               ferrata łatwa,
     〈szczegółowe opisy stopni trudności są na stronie z klasyfikacją〉,

◊  specyfika - ferrata szczytowa, której prawie cała trasa prowadzi łatwym technicznie żlebem,

◊  trasa - prowadzi od południa, zatem jest dość mocno nasłoneczniona,

◊  lokalizacja - południowy skraj masywu Sciliara,

◊  dojście - również od jednego ze schronisk w północnej części Catinaccio,

◊  start na ferratę - Passo Alpe di Tires 〈2440m〉,

◊  warianty dojścia:
       - tak jak opisane wyżej na stronie dojście na Passo Alpe di Tires,
       - również od południowego-zachodu z rejonu Lavina Bianca, gdzie można dojechać samochodem,

◊  ferratę - pokonujemy dwa razy, przy wejściu i zejściu,

◊  ferratę - można również przejść na jednej trasie wraz z drugą ferratą opisaną poniżej,

◊  czas przejścia mini-ferraty nie większy niż 40 minut, a powrót na przełęcz nieco krótszy.

◊  czas przejścia - całej trasy, jeżeli ruszamy z Compatsch to około 5-6h.


polecany dojazd do ferraty;

◊  Pierwszym, polecanym miejscem, z którego jest najbliżej na Passo Alpe di Tires jest Compatsch na północy masywu. Tam kolejką linową i szlakami przez przełączkę Denti di Terrarossa podejdziemy najszybciej pod południowy żleb do miejsca rozpoczęcia pierwszej ferraty.

◊  Drugim, o którym również piszą przewodniki jest Lavina Bianca, przedstawiona w skrócie nieco wyżej. Jest to wariant dłuższy od pierszego o około 2h.

◊  Trzecim i to jest moja propozycja, z dojściem najładniejszym szlakiem, który już niedługo będzie opisany w serwisie i jaki prowadzi z Passo Sella. Zaznaczam, że jest to trasa najdłuższa, na samo dojście trzeba zaplanować około 4h. Ale biorąc pod uwagę, że ferraty są krótkie i nie trudne, jest to najdogodniejsza możliwość poznania Sciliara dla wszystkich, którzy swoją bazę wypadową mają w okolicy Canazei lub w Corvarze.


Sentiero Massimiliano


Sentiero Massimiliano, to ferrata przechodzona zawsze wraz z pierwszą, szczególnie jeżeli ruszamy z Passo Alpe di Tires. Ale na tą typowo graniową trasę można również ruszyć od zachodu, czyli najpierw zdobywamy najwyższy wierzchołek masywu, jakim jest Cima di Terrarossa, a potem granią idziemy w stronę „zębów Terrarossa”. Jeżeli już tam dojdziemy, to raczej nie ma specjalnego uzasadnienia by wracać tą samą granią, gdyż po prostu wypada dokończyć całą trasę i zejść ferratą w żlebie na przełęcz i przynajmniej zobaczyć schronisko Alpe di Tires.


charakterystyka ferraty:

◊  klasyfikacja:
   - cztero-stopniowa:
               ferrata średnio trudna,
     〈szczegółowe opisy stopni trudności są na stronie z klasyfikacją〉,

◊  specyfika - ferrata graniowa,

◊  lokalizacja - południowy skraj masywu Sciliara,

◊  start na ferratę:
       - wierzchołek szczytu Dente Principale, jeżeli wcześniej weszliśmy tam pierwszą ferratą,
       - skraj grani za Cima di Terrarossa, jeżeli ruszamy na trasę od zachodu,

◊  koniec ferraty - na przełęczy Alpe di Tires, lub na zachodnim skraju grani,

◊  ferratę - można przejść w dowolną stronę, choć preferuje się od wschodu na zachód,

◊  na ferracie - brak miejsc do rezygnacji i zejścia z trasy,

◊  czas przejścia całej trasy podejściowej oraz obu ferrat:
       - od północy z Compatsch, to 5-6h.
       - od zachodu z Lavina Bianca, to 7-8h.
       - od wschodu z Passo Sella, to 11-12h.


warianty dojścia do ferraty;

Trzy warianty przedstawione są powyżej, przy pierwszej ferracie.


podsumowanie


◊  Sciliar opisany jest w Nr-54 tego czasopisma.

◊  Sciliar jest na mapie Tabacco: nr-05.

 

Świstaki w Dolomitach miałem już okazję oglądać i fotografować w kilkunastu miejscach, ale ilość jaką zobaczyłem w rejonie Passo di Alpe di Tires mnie zaskoczyła. Dotychczas taką dużą kolonię widziałem tylko w rejonie Marmolady, o czym można przeczytać w opisie tej wycieczki 〈tutaj〉. Ale świstaki pod Marmoladą miały swoje norki rozlokowane na dużo większym terenie niż te ze Sciliara, gdyż tutaj odległości były między nimi naprawdę bardzo małe.

Słowniczek:

andata  - wjazd w jedną stronę,
attrezzato  - ubezpieczony, wyposażony, uzbrojony,
baita  - szałas, bacówka,
bellissimo  - przepiękny, cudny, prześliczny,
bivacco  - mały schron turystyczny w wysokich górach, biwak, obozowisko,
camoscio  - kozica,
campanile  - dzwonnica, wieża przy kościele,
cima  - góra, szczyt, wierzchołek, czubek,
forcella  - przełęcz wysoko w górach np. pomiędzy szczytami, przełączka, widełki,
funivia  - górska kolejka linowa,
galleria  - tunel, nie tylko ten na drodze,
lungo  - długi, daleki,
marmotta  - świstak,
monte  - góra,
nuvola  - chmura,
parco nazionale  - park narodowy, rezerwat,
passeggiata  - widokowa ścieżka, deptak, bulwar,
passo  - szeroka, rozległa przełęcz np. między masywami górskimi, również krok,
rifugio  - schronisko, schron, szałas,
ritorno  - powrót, droga powrotna,
salita  - wjazd, podejście, droga pod górę,
sasso  - kamień, głaz,
scesa  - zjazd, zejście,
sentiero  - ścieżka, dróżka, szlak,
valle  - dolina,
via ferrata  - potocznie: żelazna ścieżka.

© wdolomitach.pl
strona główna