poznajemy altopiano
W góry jeździmy by podziwiać i w miarę własnych możliwości zdobywać szczyty. Ale w masywie Pale di San Martino jest jeszcze coś, co dało inspirację znanemu pisarzowi, do napisania książki. To wielki, wysoko położony płaskowyż, jaki nazywam często w serwisie od tytułu powieści Dino Buzzatiego, „Pustynią Tatarów”.
 

wstęp


Poznajemy altopiano, to trzecia wyprawa opisana w serwisie, która prowadzi przez Ganek Pale. Ta mała, ale wyjątkowo piękna grań poprzecinana jest sześcioma via ferratami1. Choć ferraty można przejść w dowolnych konfiguracjach, trasy ułożyłem tak, by poznać wszystkie niezwykłe miejsca, jakie są w tej części Pale di San Martino.

Specyfiką tej wycieczki jest dość długi, ale niezwykły spacer po skalistym płaskowyżu, który doprowadza nas do dwóch ferrat. Pierwszą jest najciekawsza i jedyna trudna technicznie trasa na Ganku Pale. A drugą, jedna z najkrótszych i najnowszych ferrat w całych Dolomitach, która właśnie została otwarta po remoncie.

uwagi


  ◊  Jeżeli, przy słowach określających lokalizację zdjęcia, czyli 〈poniżej ∗〉, 〈powyżej ∗〉, 〈obok ∗〉, jest symbol gwiazdki  〈∗〉  to oznacza, że po wskazaniu kursorem myszki, na zdjęciu pokażą się znaki objaśniające opis tego zdjęcia.

  ◊  W Dolomitach nie ma zgodności w nazywaniu górskich przełęczy. Stosowane są zamiennie dwa zwroty: passo1 oraz forcella1, choć słownikowo każde z nich ma swoje specyficzne znaczenie. W serwisie staram się jednak passo używać wyłącznie do nazw dużych górskich przełęczy, przez które prowadzą drogi samochodowe. Natomiast przełęcze znajdujące się wysoko w górach, najczęściej w opisach nazywam przełączkami, choć nie na każdej mapie mają one nazwę forcella.


kilka ciekawostek


płaskowyż z daleka


Mało, kto wybiera na pierwsze wyjazd w Dolomity San Martino di Castrozza i masyw Pale di San Martino. Najczęściej wybieramy się w rejony bardziej znane i oblegane przez turystów. Ale to z północy z kilku wysoko położonych przełęczy możemy dobrze zobaczyć wielki płaskowyż 〈poniżej i obok〉.

Jedną z nich jest Passo Giau, gdzie polecam mały spacer na niskie pagórki, jakie znajdują się zaraz po południowej stronie parkingu. Na lewym 〈wschodnim skraju〉 panoramy, mamy okazję zobaczyć cały płaskowyż, wczesną wiosną jeszcze mocno zasypany śniegiem. Oczywiście nasz wzrok przyciągać będzie to, co jest na drugim zachodnim skraju, czyli Marmolada, wspaniała Królowa Dolomitów.

płaskowyż lubią chmury


Planując wycieczkę na płaskowyż warto wcześniej sprawdzić pogodę, bo ten rejon gór jest bardzo kapryśny, jeżeli chodzi o pogodę. Już kilka razy siedziałem godzinami na Passo Role czekając aż wiatr rozpędzi chmury nad symbolem całego masywu Pale, słynnym Dolomitowym Matterhornem 〈tutaj〉 oraz 〈tutaj〉.

Najczęściej pierwszą wycieczką z San Martino jest wjazd kolejką linową na La Rosettę, z której bardzo dobrze widać nie tylko altopiano 〈powyżej ∗〉, ale również bardzo dalekie rejony Dolomitów. Oczywiście warunkiem jest pogoda, bo nie zawsze się na nią natrafi.

 

Ale jeżeli już jest pogoda bez zarzutu, to mamy okazję zobaczyć 〈obok〉, dosłownie tuż, tuż przed sobą przeogromną Civettę. A daleko, daleko 〈prawie na lewym skraju〉 jeden z symboli gór, jakim są słynne Tre Cime di Lavaredo. Podpowiem, że z La Rosetty widać również drugi z symboli gór, ale o tym proponuję przeczytać na stronie opisującej wyprawę piękną granią na ferraty Ganku Pale.


krajobrazy


Na altopiano nie jedziemy by przez cały dzień chodzić po kamienistych pagórkach. Ten wysoko położony rejon jest wspaniałym miejscem do podziwiana dolomitowych krajobrazów, jakie można zobaczyć w galerii panoram.

szczyty nad Doliną Marzeń


Pierwszym widokiem, na który zwrócimy uwagę zaraz po wyjściu ze stacji kolejki linowej jest wspaniała północno-zachodni grań Pale di San Martino 〈poniżej〉. Żeby ją jednak zobaczyć w całej okazałości, warto trochę odejść od kolejki, jednym ze szlaków, jakie prowadzą na płaskowyż.

Opis długiej i bardzo ciekawej wycieczki piąta przełęcz Pale, która prowadzą po drugiej stronie tej grani, jest w dziale Szlaki. A o tym skąd się wzięła nazwa „Dolina Marzeń”, można przeczytać 〈tutaj〉.

panorama Królowej Dolomitów


Drugą równie niezwykłą panoramą, jaką możemy zobaczyć z płaskowyżu, jest południowa strona Marmolady 〈poniżej〉.

Jesteśmy na tyle wysoko, że niższe wierzchołki tego ogromnego masywu nic nam nie przesłaniają i możemy zobaczyć wielką skalną barierę południowej strony Marmolady, znaną z wielu słynnych dróg wspinaczkowych.


widoki płaskowyżu z via ferrat


 

z trudno dostępnego Agnera


Altopiano widać również z kilku okolicznych szczytów. Proponuję zdjęcia 〈poniżej i obok〉 z Monte Agnera, na który prowadzi jedna z bardzo trudnych ferrat opisanych w serwisie.

Specyfiką widoku z Agnera jest to, że płaskowyżu nie zasłaniają nam żadne szczyty, a u podnóża mamy doliny położone ponad 1000 metrów niżej, których dna nie zobaczymy z wierzchołka szczytu.

z Ferraty Bolver-Lugli


Całkiem odmienny widok płaskowyżu mamy okazję zobaczyć z Via ferraty Bolver-Lugli. Polecam ten opis, szczególnie, że są osoby, które tylko dla tego widoku i zachodu słońca nad masywem nocują w znajdującej się tam chatce biwakowej. Podpowiem jeszcze, że trzy panoramy z galerii, jaka znajduje się na samym końcu strony, pochodzą właśnie z tej wyprawy.


via ferraty na trasie wycieczki


wykaz


Wycieczkę przez wielki płaskowyż w Pale di San Martino proponuję wykorzystać, jako trasę podejścia do dwóch ferrat:

  ◊  Via ferrata del Porton - opis wraz z najciekawszymi zdjęciami 〈tutaj
          - to jedyna trudna technicznie ferrata znajdująca się na Ganku Pale,
          - trasa prowadzi na bardzo znaną Forcella Porton od północnej strony,
          - ferrata jest jedną z bardziej różnorodnych tras jakie są w Dolomitach.

  ◊  Via ferrata della Vecchia - opis wraz z najciekawszymi zdjęciami 〈tutaj
          - to najkrótsza i otwarta po remoncie trasa, jaka prowadzi na Forcella Porton od południa,
          - idealnie nadaje się dla osób początkujących poznających „żelazne ścieżki” i może służyć do nauki.


miejsce kluczowe


Forcella Porton


Miejscem kluczowym na trasie jest Przełączka Porton 〈błyskawica poniżej〉, przez które prowadzi trasa wycieczki. Tym razem mała panorama prezentuje Ganek Pale di San Martino w kolorach zimy, o czym można przeczytać na stronie głównej działu Vademecum.

Grań Ganku przechodzimy w miejscu przełączki, a trasę możemy zmodyfikować wybierając wariant prowadzący przez Schronisko Velo 〈zielony znaczek〉. O tym wszystkim można przeczytać w szczegółowych opisach ferrat.


miejsca charakterystyczne


 

kolejka linowa na La Rosettę


Pierwszym miejscem charakterystycznym na trasie jest kolejka linowa 〈poniżej i obok〉, z której proponuję skorzystać by szybko dostać się na płaskowyż. Na zdjęciach mamy dwa różne widoki kolejki, pierwsze 〈poniżej〉 z podejścia na La Rosettę, bo polecam wykorzystać okazję i zdobyć ten malutki szczyt. Drugie 〈obok〉, to widok La Rosetty z górnego odcinka Via ferraty Bolver-Lugli.

Zaznaczam, że nie trzeba korzystać z kolejki by przejść opisaną trasę. Dobry piechur, jeżeli wyruszy wcześnie rano szlakiem nr-QQQQ z San Martino bez problemu dojdzie w trzy godziny do Rifugio Resetta Pedrotti na skraju płaskowyżu.

Rifugio Pradidali


Trasa wycieczki prowadzi przez wspaniale położone Schronisko Pradidali 〈poniżej〉. Jeżeli nie gonimy za zdobywaniem ferrat każdego dnia, polecam długą ale niezwykle ciekawą wycieczkę przez cztery przełęcze Pale.

Schronisko jest najdogodniejszym miejscem do wyruszenia na trasę Ferraty Porton i można do niego dojść innymi wariantami, niż opisana w serwisie trasa przez altopiano. Wszystko zależy od naszej inwencji, preferencji i oczywiście czasu, jaki możemy poświęcić na Pale di San Martino.


Żeby dojść od schroniska 〈zielony znaczek〉 do ferraty wyruszamy szlakiem nr-QQQ, który prowadzi na bardzo znaną Passo di Ball 〈biała błyskawica〉.

Nie dochodzimy jednak do samej przełęczy, tylko wcześniej skręcamy na dobrze oznakowaną ścieżkę, prowadzącą do samej ferraty 〈strzałka〉.


przebieg trasy


  ◊   Najciekawszymi wariantami przejścia Ferraty Porton to:

     •  duża pętla, która zaczyna i kończy się w Schronisku Pradidali i prowadzi:
          ♦  Ferratą Porton, jaką pokonujemy z dołu do góry, wchodząc na Przełączkę Porton,
          ♦  z przełączki szlakiem nr-714 idziemy na Forcella di Stephen i zdobywamy ten szczyt 〈tutaj〉,
          ♦  schodzimy średnio trudną Sentiero Nico Gusella i wracamy do Rifugio Pradidali,
          ♦  by następnego dnia wyruszyć na kolejną niezwykłą trasę, jakich w Pale jest wyjątkowo dużo.

     •  długą wyprawą przez wielki płaskowyż Pale, czyli tak jak w opisie na tej stronie:
          ♦  co pozwala poznać nam jedno z bardziej niezwykłych miejsc w Dolomitach,
          ♦  a ferraty Sentiero Nico Gusella oraz Via ferrata del Velo przechodzimy innego dnia, według opisu który prowadzi piękną granią.


podsumowanie


 

zachód słońca nad Gankiem


Południowy skraj Ganku Pale to miejsce warte poznania. Bez względu czy ruszymy na szlaki, czy też na ferraty możemy tutaj poznać piękno gór i specyfikę Dolomitów. Zdjęć i nazw szczytów 〈obok〉 opisywać już nie muszę, były prezentowane na stronie.

Podpowiem tylko, że takie „płonące góry”, można zobaczyć tutaj bardzo często, ale nie miałem okazji zrobić takich zdjęć nigdy kapryśnym latem, jeżeli już to tylko kolorową jesienią.

 

panoramy


Na zakończenie proponuję małą galerię panoram 〈obok〉, w której są zdjęcia z tej długiej wycieczki przez altopiano, ale nie tylko. Galerię zamykają panoramy z wyprawy na Via ferratę Bulver-Lugli, w czasie której mamy okazję zobaczyć wielki płaskowyż z dość nietypowego, ale fantastycznego miejsca.

 

masyw Pale di San Martino znajduje się:


  ◊   na mapie: Tabacco nr-022,
  ◊   w numerze 13 czasopisma: Meridiani Montagne.

słowniczek:


andata  - wjazd w jedną stronę,
attrezzato  - ubezpieczony, wyposażony, uzbrojony,
baita  - szałas, bacówka,
bellissimo  - przepiękny, cudny, prześliczny,
bivacco  - mały schron turystyczny w wysokich górach, biwak, obozowisko,
brioche  - słodka bułka, ciasto drożdżowe,
camoscio  - kozica,
campanile  - dzwonnica, wieża przy kościele,
cappuccino  - słodka kawa z mlekiem,
cima  - góra, szczyt, wierzchołek, czubek,
forcella  - przełęcz wysoko w górach np. pomiędzy szczytami, przełączka, widełki,
funivia  - górska kolejka linowa,
lungo  - długi, daleki,
marmotta  - świstak,
monte  - góra,
parco nazionale  - park narodowy, rezerwat,
passeggiata  - widokowa ścieżka, deptak, bulwar,
passo  - szeroka, rozległa przełęcz np. między masywami górskimi, również krok,
rifugio  - schronisko, schron, szałas,
ritorno  - powrót, droga powrotna,
salita  - wjazd, podejście, droga pod górę,
sasso  - kamień, głaz,
scesa  - zjazd, zejście,
sentiero  - ścieżka, dróżka, szlak,
silenzio  - cicho, spokojnie,
tabaccheria  - kiosk z art. tytoniowymi i gazetami, tam się kupuje mapy i widokówki,
temporale  - burza, ulewa, wichura,
torre  - wieża, baszta,
valle  - dolina,
via ferrata  - potocznie: żelazna ścieżka.

© wdolomitach.pl
strona główna